Dankbetuiging

Hoe meer tijd ik met hen doorbreng – en beroepsmatig is dat nu meer dan twintig jaar – hoe meer ik van honden ga houden. Ik respecteer hen, maar ze maken me ook aan het lachen. En daarom moet ik voor alles mijn excuses maken jegens alle honden en hun mensen die, na het lezen van sommige vragen, denken dat ik hen niet serieus neem. Ik hoop dat uit de antwoorden mijn ernst wel degelijk blijkt. Ten tweede gaan mijn dank en erkentelijkheid uit naar de duizenden hondeneigenaars die, door de jaren heen, onderstaande vragen hebben gesteld. En dank, natuurlijk, aan de honden.

Introductie

In mijn huis placht ik simpele vragen te stellen zoals: “Wie heeft er zin om met de honden te gaan wandelen in het park?” Daar ben ik uiteindelijk mee opgehouden, want zelfs als ze net deden alsof ze sliepen bleken mijn honden toch stiekem onze mensengesprek-ken af te luisteren. Vervolgens begon ik bepaalde woorden te spellen: P-A-R-K, W-A-N-D-E-L-E-N, en kwam er al snel achter dat iedere intelligente hondachtige de spelkunsteveneens beheerst Daarom zocht ik mijn toevlucht in eufemismen. Ik vroeg de kinderen: “Wie neemt de viervoeters mee voor lichaamsoefeningen in het groen?”, en terstond zaten dan twee onschuldig doch blij kijkende retrievers aan mijn voeten die zwijgend verklaarden: “Wij nemen de kinderen wel mee!” Spookachtig!

Honden kunnen ook klokkijken. De mijne worden elke avond rond half zeven gevoederd, maar als ik het eens vergeet nemen ze om een minuut over half zeven voor mij plaats, gebruiken hun geheime laserstralen om mijn aandacht te krijgen, staan als ze mijn blik hebben getrokken op, wandelen keukenwaarts, keren om, en verzoeken mij zwijgend doch overduidelijk hen te volgen. Ik ken een cocker spaniel die nog duidelijker is. Zodra het dier honger krijgt neemt zij haar voerbak op, brengt deze naar haar mens en werpt hem voor diens voeten neer. Het indrukwekkendst zijn meertalige honden, vooral die welke waarschuwende opmerkingen in verschillende talen begrijpen. Reeds als ze een paar maanden oud zijn begrijpen deze taalkundige wonderkinderen wat de bedoeling is als hun niet-Engelstalige eigenaar of hun wei-Engelstalige dierenarts in de eigen moedertaal verklaart ‘Als je dat nog een keer flikt zul je het bezuren!” Natuurlijk, ik overdrijf. Honden kunnen niet spellen, klokkijken of waarschuwende woorden verstaan. Wel herkennen zij een zeker aantal menselijke geluiden en ze begrijpen al snel dat op de klankcombinatie ‘wandelen’ gewoonlijk iets plezierigs volgt Ze beschikken over uitstekende biologische 24-uursklokken die hen helpen herinneren aan belangrijke momenten zoals etenstijd. Ze herkennen een uitspraak als liefkozing of waarschuwing aan toonhoogte en klank, in plaats van aan de semantische inhoud van de menselijke woorden.

Maar ik geloof niet dat ik de enige ben die het leuk vindt honden ‘menselijkheid’ toe te kennen zoals het letterlijk begrijpen van uitgesproken volzinnen. Als ik mijn kat een bevel geef maakt zij een beledigend gebaar met een voorpoot en verdwijnt acuut uit het zicht Ik hoef de namen van mijn honden maar te fluisteren of ze zitten aan mijn voeten en kijken bewonderend naar mij op, mij vertellend dat ik de grootste persoonlijkheid ben die ooit heeft geleefd – hetgeen zeer strelend voor het ego is. Klinkt er een onbekend geluid buiten mijn woning en mijn honden hollen blaffend naar raam of deur, dan geeft mij dit het prettige gevoel dat ze mij tegen gevaar willen beschermen. Kom ik ‘s-avonds thuis en zij begroeten mij alsof ik gelijk Odysseus van verre en gevaarlijke reizen eindelijk ben teruggekeerd, dan verschaft mij dit een gevoel van trouw dat slechts weinig mensen mij kunnen geven. En als zij gaan zitten om geaaid te worden en ik ga zitten om hen te aaien, dan is het op een merkwaardige manier geruststellend om te beseffen dat in een veranderende wereld ook nog zekerheden zijn, dingen die altijd hetzelfde blijven.

Om een aantal redenen communiceren wij beter met honden dan met enige andere huisdiersoort. We begrijpen hen omdat we een verbluffende variëteit aan gedragspatronen met hen delen. Dat is de reden waarom de hond het eerst gedomesticeerde dier was, en waarom hij zowel letterlijk als figuurlijk de beste vriend van de mens mag heten.

Een onderwijzeres vroeg eens aan haar twaalfjarige leerlingen: “Je eigen hond en een man die je nog nooit eerder gezien hebt vallen gelijktijdig in het water. Wie red je het eerst?” De meeste leerlingen zouden hun huisdier als eerste uit het water vissen. Dit antwoord bevestigt het feit dat in Noordamerikaanse en Noordeuropese culturen de hond als lid van de familie wordt beschouwd, met dezelfde rechten en voorrechten als andere leden. Door honden te aanvaarden als individuen met duidelijk te onderscheiden persoonlijkheden (en soms zelfs door ze menselijke eigenschappen toe te kennen) stellen wij onszelf in staat om hun behoeften en noden te begrijpen, en onze verplichtingen jegens het huisdier te beseffen. Dat is een van de redenen waarom honden de vragen in dit boek stellen. Opnieuw benadruk ik dat wanneer wij hen als gezelschapsdieren houden, wij de verplichting hebben hen te leren kennen, voor hen te zorgen en hun het leven daadwerkelijk plezierig te maken, hoewel we hen nu ook weer niet altijd als eerste hoeven te redden. Een tweede reden om deze vragen op hondetongen te leggen, is dat ik het niet eens zo’n heel slecht idee vind om honden een beetje te vermenselijken. Dit herinnert ons eraan dat ze jaloers kunnen zijn of prikkelbaar, dat ze opwinding kunnen voelen en verdriet.

U moet echter wel onthouden dat ze niet echt menselijk zijn. Een groot deel van hun gedragspatronen hebben ze met de wolf gemeen. Het enige dat wij met domesticering hebben bereikt is het verminderen van bepaalde wolfachtige kenmerken, en het benadrukken van andere. Maar hoezeer uw hond ook lid van de familie is, hij blijft een vermomde wolf. Huishonden dragen een oppervlakkig laagje van menselijke cultuur, maar bij het ontbreken van overwicht door de mens keren honden al snel terug naar hun natuurlijke gedragspatronen.

De volgende vragen zouden kunnen worden gesteld door de meeste honden. Echter, aangezien de hond slechts kort zijn aandacht bij een onderwerp kan houden en hij snel verveeld is, heb ik de antwoorden gericht aan zowel de honden als hun menselijke families, want uiteindelijk zullen de mensen aan de antwoorden toch het meeste blijken te hebben. Wanneer uw hond een vraag heeft, hoe onbenullig die volgens u ook is, schrijf hem op en stuur hem aan mij: info@consumentenhond.nl

Hoofdstuk 1: Instincten en Communicatie

Cute dog behind the kitchen table

1. Ik wil onder mensen de troepleider zijn. Hoe moet ik dat aanpakken?

Wees ongehoorzaam. Zelfs de kleinste, onbetekenendste hond kan de troepleider van zijn mensen worden omdat mensen nu eenmaal zo gemakkelijk plat te krijgen zijn. Mensen hebben vaak de eerste pogingen van hun hond om troepleider te worden niet eens in de gaten. Ze vinden het wel grappig als een puppy tegen mensen gromt. Ze besteden er weinig aandacht aan als hij voor het eerst het bevel ‘Kom!” in de wind slaat en rustig doorgaat met wat hij aan het doen was. Ze geven hem soms zelfs iets anders te eten wanneer hij het hem voorgezette versmaadt.

Het troepleiderschap kan worden verworven zonder het tonen van veel agressie. Kleine hondjes bijvoorbeeld kunnen net zo lang zaniken tot ze worden opgepakt, en vaak kunnen ze ongestoord op het meubilair springen of zelfs onder de dekens van mensenbedden kruipen. Door dit soort activiteiten consequentvol te houden worden zij uiteindelijk degenen die de dienst uitmaken. Omdat ze zo klein en teer lijken wekken ze de indruk heel volgzaam te zijn, maar hun tactiek is zo succesvol dat sommige mensen hun levensgewoonten ingrijpend wijzigen, hondesitters huren als ze eens een avondje weg moeten, en hun jaarlijkse vakantie opgeven zodat hun hondje niet in een kennel hoeft. Als groepsdier voelt elke hond zich het lekkerst als hij precies weet wat zijn positie in de pikorde van de troep is. Hoewel geslacht, afmetingen en soort belangrijke factoren zijn, heeft in principe iedere hond de mogelijkheid troepleider te worden. Mensen zijn vaak wel geneigd om hun leidinggevende positie te verdedigen tegen duidelijke uitdagers als de Ierse wolfshond of een gespierde dobermann-reu, maar ze verliezen hun waakzaamheid ten opzichte van minder opvallende kandidaten voor het leiderschap.

2. Ik heb vaak een onweerstaanbare drang om aan bomen te snuffelen en mijn neus in de uitwerpselen van andere honden te steken. Ook kan ik geen weerstand bieden aan de neiging om mijn neus in het kruis van onbekende mensen te steken. Ben ik wellicht pervers?

Het ‘lezen’ van geuren is hetzelfde als het lezen van kranten, alleen beter. Geuren geven het nieuws van de dag door. Door de afscheidingsprodukten van een ander hondelichaam te besnuffelen, kan een hondachtige het geslacht bepalen van de hond die het produkt achterliet, hoe lang geleden de betrokkene aanwezig was, als hij een mannetje is hoe ‘macho’ hij is, en als het een vrouwtje betreft of zij op het punt staat loops te worden of het al is. Een geoefende snuffelaar kan zelfs de gemoedstoestand van de geurproducent aardig inschatten.

Nadat een hond zijn darmen heeft geleegd voorziet hij het produkt van twee druppels uit zijn anaalklieren, geurklieren ter weerszijden van de anus. De afscheiding van deze klieren bevat tientallen verschillend geurende chemicaliën, die waarschijnlijk alle een specifieke boodschap overbrengen aan de snuffelaar. De zuivere urine van een hond heeft weinig geur, maar hormonen geven er duidelijke aroma’s aan en verschaffen een schat aan informatie over de seksuele en emotionele toestand van de plasser. Deze geuren worden niet in de neus waargenomen, maar in een speciaal orgaan dat mensen niet hebben: het vomeronasaal orgaan. Ze onderzoeken nieuwe mensen door de geuren van hun kruis met dit orgaan te ruiken. Merkwaardig genoeg beruiken honden alleen de kruizen van onbekende mensen; bij mensen die ze kennen worden de armen en benen besnuffeld, waarvan elk zijn eigen geurinformatie overbrengt. Mensen kunnen moeilijk begrijpen hoe geweldig goed honden kunnen communiceren met behulp van geuren, domweg omdat de arme mens zelf erg primitief is uitgerust op dit gebied.

3. Waarom begin ik de grond te krabben na het ledigen van mijn darmen of mijn blaas?

Honden hoeven dit gedrag niet aan te leren: het gaat instinctief. Een enkele hond echter heeft wat moeite met z’n instincten, en kan het hygiënisch krabben vervolgens leren door het van andere honden af te kijken. In hun prille jeugd hebben puppy’s het vermogen om te leren door het gedrag van andere honden gade te slaan en dit vervolgens na te doen, maar naarmate ze ouder worden gaat dit vermogen gewoonlijk verloren. Lichamelijke afvalprodukten zijn bij uitstek geschikt om territoria te markeren, dus in plaats van ze willekeurig te deponeren gebruiken honden ze om boodschappen over te brengen. De uitwerpselen zelf zijn niet zo opvallend, en daarom benadrukt de producent hun aanwezigheid door er een bergje zand naast of zelfs op te krabben. Dit dient een tweetal doeleinden: het maakt de plek meer opvallend, en het maakt geuren uit de grond los die door een andere hond kunnen worden opgepikt Als deze opgewonden begint te snuffelen zal hij makkelijk ook de faeces of de urine opmerken.

Een reu is eerder geneigd om rond zijn uitwerpselen met aarde te gaan klungelen dan teefjes, om de doodeenvoudige reden dat de reu een grotere behoefte heeft aan het markeren van een territorium. Teefjes gaan het wat meer doen nadat ze zijn gesteriliseerd. Krabben moet niet worden verward met graven, want de achterpoten krabben zonder veel orde en regelmaat willekeurig achterwaarts, terwijl voor graven de voorpoten met grote aandacht en concentratie worden gebruikt.

4. Waarom heb ik toch die grote aandrang om mijzelf als een levende stoomwals rond te rollen over dode vissen, vosse-uitwerpselen en vele andere zaken die mensen weerzinwekkend vinden?

Veel mensen stellen het op prijs hun lichaamsgeur aan te vullen met kunstmatige geuren; honden vinden dat ook leuk. Honden worden aangetrokken door bepaalde geuren, en zij hebben vaak een grote voorkeur voor de geur van ontbindend organisch materiaal zoals beschimmelde bladeren, rotte vis en mest Het aanbrengen van zo’n hondeparfum wordt gewoonlijk op rituele wijze gedaan. Als een hond alleen maar wil spelen werpt hij zich achteloos op de rug, soms via een fraaie salto, en kronkelt heen en weer onder het trappelen met de poten. Dan komt hij weer overeind en gaat zijns weegs.

Bij het aanbrengen van zijn parfum gaat de hond veel nauwkeuriger te werk. Eerst besnuft hij de gekozen geur uitvoerig. Wanneer deze geur transportabel is, dus bijvoorbeeld een dode vis, dan wordt deze niét zelden van het strand meegenomen naar een grasveld en daar plechtig neergelegd. Dan wordt met grote aandacht, net als bij mensen die een druppeltje parfum achter het ene en vervolgens achter het andere oor aanbrengen, eerst de ene en dan de andere schouder over het geurige voorwerp gewreven. In dit stadium onthoudt de hond zich nog vaak van rollen. In plaats daarvan inhaleert hij het aroma opnieuw, is er kennelijk tevreden over en gaat er nogmaals met de schouders doorheen – en dan volgt gewoonlijk een volledige rugrol. Dit is een slimme zet voor een dier dat in het wild prooien moet besluipen en doden om zelf in leven te kunnen blijven. Wanneer hij zijn eigen geur weet te maskeren en zijn prooi benadert van de bovenwindse kant, dan zal deze zich vermoedelijk niet uit de voeten maken omdat hij denkt dat er een onschuldige dooie vis aankomt in plaats van een hongerige en gevaarlijke hond.

5. Soms raak ik bij thuiskomst van mijn mensen zo opgewonden dat ik mijn plas laat lopen. Hoe kan ik meer beheersing over mijn blaas krijgen?

Honden die zichzelf benatten bij het begroeten van mensen, hebben een lage dunk van zichzelf. Om ermee op te houden dienen zij hun zelfvertrouwen te vergroten.

Mensen moeten altijd bovenaan staan in de hiërarchie van de hondengroep. Alle honden moeten onderdanigheid betuigen als hun mensen thuiskomen, maar een vriendelijk kwispelen met de staart is daartoe voldoende. Uitgebreider tekenen van onderworpenheid zoals janken, kruipen, op de rug rollen of, erger nog, op de rug rollen en plassen, zijn overbodig.

In hun onwetendheid bevestigen mensen vaak hun leiderschap door van hun grote hoogte neer te buigen en de hond een vriendelijk klopje op de bol te geven. Overkomt dit een onzekere hond, dan zal deze zichzelf benatten. Om het probleem te voorkomen dienen mensen het te snel aanraken van een onzekere hond te vermijden; bij het betreden van de woning moeten zij zelfs geen oogcontact maken. Na een minuut of wat kunnen ze bukken of hurken om hun lengte wat minder imponerend te maken, en dan kunnen ze (nog steeds oogcontact vermijdend!) een opwaarts gekeerde handpalm uitsteken en de beslissing tot toenadering aan de hond overlaten. Komt de hond dichterbij dan kriebelt de mens haar onder de kin, maar kijkt haar nog niet aan en spreekt evenmin. Volkomen natuurlijke mensenbegroetingen zoals oogcontact een een hartelijk ‘Hallo!” komen op een hond over als dominerend gedrag. Als mensen dit gedrag vermijden kan de onzekere hond enig zelfvertrouwen verwerven. Als dit gebeurt zal zij zeker de beheersing over haar blaas hervinden.

6. Waarom voel ik de behoefte om luidruchtig te blaffen als vreemden mijn huis naderen? Mijn mensen hebben mij hierover al vaak op hun beurt afgeblaft, en zelfs gedreigd mij te ‘ontblaffen’.

Iedere verstandige hond rekent zichzelf tot de groep, en ziet zijn huis als het belangrijkste deel van het groepsterritorium. Hoewel de rol van troepleider altijd bij de mensen hoort te liggen, zijn alle leden van de troep medeverantwoordelijk voor het waarschuwen van de anderen voor een dreigende invasie. En de beste manier om te waarschuwen is luid blaffen.

Duizenden jaren hebben mensen selectief honden gefokt, en daarmee van de verhoudingsgewijs stille wolf een blaffende huishond gemaakt Omdat een hond ongeveer viermaal zo scherp hoort als een mens, is hij een uitstekende schildwacht En nu, na opzettelijk te hebben gefokt op het vermogen tot waarschuwend blaffen, hebben de mensen uiteindelijk besloten dat ze deze eigenschap eigenlijk niet wensen in hun honden.

Sommige rassen blaffen meer dan andere. Over het algemeen zijn kleine honden, in het bijzonder terriërs, overtuigde blaffers; grotere honden daarentegen, in het bijzonder jachthonden, zijn een stuk rustiger. “Ontblaffen’ is een operatie waarbij gaatjes worden gemaakt in de stembanden van de hond. Behalve in Japan, waar blaffen als een soort hondemisdaad wordt gezien, zijn slechts zeer weinig dierenartsen bereid deze operatie uit te voeren. In plaats daarvan proberen ze uit te vinden waarom de hond zo veel blaft, om hem vervolgens opnieuw op te voeden. Als dit onmogelijk blijkt dan kunnen ze een uit Frankrijk afkomstige methode toepassen waarbij de hond een speciale halsband draagt waaraan zich een houdertje met citronella bevindt. Als de hond blaft wordt een microchip in de halsband geactiveerd, waardoor een wolk van citroengeur de blaffer omhult Dit onschadelijke aroma leidt de hond ogenblikkelijk af. In vrij korte tijd leren de meeste honden met een dergelijke halsband het blaffen af.

7. Waarom begin ik te janken als ik Beethoven hoor?

Janken is een vorm van communicatie. Honden janken om elkaar te vertellen waar zij zich bevinden. Maar of zij nu ook trachten met Beethoven te communiceren wanneer zij janken bij zijn muziek, is een open vraag.

Wolven gebruiken de oer-jank om met elkaar te spreken. Wanneer bijvoorbeeld een wolventroep in de bossen verspreid is geraakten een eenzame wolvepup piept ‘Waar is iedereen?”, wordt van alle kanten prompt geantwoord met een vreemd, weemoedig, bijna spookachtig primitief gehuil. De pup is tevreden en zwügt Jonge honden janken en piepen ook als ze alleen gelaten worden. Bij het opgroeien ontwikkelen sommige honden, vooral speurneuzen en dobermanns, een gejank van treurige toonzetting. Als ze alleen zijn heffen zij het hoofd hemelwaarts, tuiten de lippen en janken erop los.

Eenzaamheid is niet de enige reden voor janken. Sommige honden doen het wanneer ze mensen begroeten. Andere janken als ze gelukkig zijn, en weer andere als ze muziek horen. De gehooromvang van een hond is ongeveer dezelfde als die van een mens, namelijk ongeveer achteneenhalve octaaf, maar binnen dat bereik is hun gevoeligheid veel groter. Zo kunnen zij onderscheid maken tussen geluiden die slechts een achtste toon verschillen. Dit verklaart waarom herdershonden zo makkelijk leren te reageren op de verschillende fluitjes van hun baas. Diep verborgen in een essentieel hersenonderdeel heeft de mens een centrum dat gevoelig is voor muziek. Honden hebben vermoedelijk net zoiets. Muziek is rustgevend. Het werkt kalmerend en geruststellend op dieren. Janken tegen Beethoven – of tegen welke muziek dan ook – is een actieve daad van de janken hij doet het omdat hij het wil doen. Hij heeft er plezier in. Als de muziek hem onaangenaam in de oren klonk zou hij doodgewoon opstaan en het vertrek verlaten.

8. Mensen glimlachen vaak. Kan ik dat ook leren?

Van nature glimlachen honden niet, althans niet van plezier of tevredenheid. Dit is voorbehouden aan de primaten. Chimpansees glimlachen, en orang-oetangs. Deze primaten kussen elkaar ook net als mensen op de lippen, hetgeen verwant is met een tevreden glimlach. Hoewel honden elkaars lippen en zelfs die van mensen likken, is dit een geheel andere zaak. Liplikken is geen teken van^ vriendschap, maar in een niet-seksueel contact duidt het op onderdanigheid. Het terugtrekken van de lippen in wat mensen een glimlach zouden noemen is een teken van onderwerping. Een bezoek aan de dierenarts bijvoorbeeld – voor de meeste honden echt niet om te lachen – brengt menige hond ertoe de lippen terug te trekken, maar gelijktijdig kruipen ze bibberend weg achter de benen van hun mensen.

Sommige honden glimlachen als ze zich prettig voelen; dat hebben ze geleerd door hun mensen na te doen. In principe kan iedere hond dat leren, maar terriërs schijnen de beste leerlingen te zijn. Ze moeten reeds als puppy’s beginnen door het glimlachen van hun mensen gade te slaan. In plaats van de lippen terug te trekken in een op een glimlach lijkende grijns, tilt een glimlach-imitator de bovenlip op en toont zijn tanden. Normaliter is dit tonen van de wapens een teken van agressie, maar wanneer het wordt bedoeld als glimlach worden de lippen gelijktijdig teruggetrokken. Ongelukkigerwijs zijn honden er niet echt op gebouwd om te glimlachen, dus als ze de bovenlip optrekken rimpelt de neus, wat vrijwel altijd niezen tot gevolg heeft. Agressief vertoon van wapens gaat gepaard met grommen; het glimlachend vertoon gaat gepaard met een kwispelende staart en een dom klinkend geknor en genies.

9. Ik woon samen met een kat en stel haar gezelschap op prijs; waarom voel ik me nu altijd geroepen om iedere andere kat die ik zie achterna ie zitten?

Honden rennen instinctief alles wat snel beweegt achterna, in het bijzonder wanneer het klein en harig is – maar zodra er sprake is van een persoonlijke relatie trekken ze een grens. Als een hond en een kat samenwonen is de kat gewoonlijk dominant Als een hond te opdringerig of nieuwsgierig wordt, wijst een kat met zelfvertrouwen hem terecht met blazen, spugen of een flinke haal. In een goede en stabiele relatie slapen kat en hond tevreden samen, eten op dezelfde tijd in hetzelfde vertrek, en de kat gebruikt de kwispelende hondestaart als speelgoed en de voorpoten van de arme hond als krabpalen. Honden worden gewoonlijk zeer geboeid door katten, en staan al deze dingen toe. Vreemde katten worden echter anders behandeld. Wanneer er geen sprake is van een formele relatie, gaat een hond net zo makkelijk achter een kat aan als achter een eekhoorn. Deze reactie ligt diep verborgen in de elementaire instincten van de hond, en heeft niets te maken met geslacht leeftijd of honger. Een snelle beweging is genoeg om de achtervolging te beginnen. Dat kan gevaar opleveren voor een kat die samenwoont met een hond, en vooral als het om twee of meer honden gaat Zelfs wanneer er sprake is van een diepe vriendschap kunnen de honden in hun oerinstincten terugvallen als ze hun vriend ineens zien wegrennen. Deze kans is in een eenhondshuishouden minder groot. Achtervolgen is een leuk spel, maar het risico bestaat dat het gedrag zichzelf versterkt Achtervolgen stimuleert de produktie van adrenaline. Honden worden daar opgewonden van, dus zodra ze de kans krijgen zetten ze opnieuw de achtervolging in. En hoe vaker ze een kat achterna zitten, hoe groter de kans dat ze er uiteindelijk een te pakken krijgen. En dat is niet zelden het einde van de kat.

10. Mijn mensen vinden mij maar primitief en willen me buiten het huis sluiten omdat ze een baby krijgen. Is dat nou wel eerlijk tegenover mij?

Als er al een hond in huis woont is het meestal volkomen onnodig en het werkt mogelijk zelfs averechts om hem naar de schuur of de garage te verwijzen zodra een baby zijn intrede doet. Net als in alle verhoudingen wordt de reactie van een hond op een baby bepaald door zijn hiërarchische plaats in de groep. Honden houden niet van veranderingen. Zij voelen zich het zekerst wanneer het leven boordevol vertrouwde routine zit. Nieuwgeboren mensenbaby’s verstoren deze routine, dus de mensen moeten ervoor zorgen dat het hele gebeuren geleidelijk plaatsvindt- zolang ze er nog de energie voor hebben!

Als een hond eerst als een plaatsvervangend kind behandeld is, steeds veel aandacht en affectie heeft gekregen, er veel met hem is gespeeld en gepraat, en er frequent geaai en geknuffel heeft plaatsgevonden, moeten al deze verwennerijen heel geleidelijk worden verminderd. In plaats van de hond te laten uitmaken wanneer het tijd is voor voedsel, lichaamsoefening of aanhankelijkheidsbetuigingen, moeten de mensen hiervoor de tijden vaststellen. Als de hond moet leren op een andere plaats te slapen is nu het geschikte moment om hem daaraan te laten wennen. Dit alles draagt ertoe bij het superioriteitsgevoel van de hond te verminderen. Als de baby er eenmaal is, kan men de hond ‘belonen’ door hem alle nieuwe luchtjes te laten ruiken. Op dit punt moeten geen andere routines worden veranderd. Zolang de hond de aandacht blijft ontvangen die hij verdient, ondervindt hij hooguit een licht gevoel van rivaliteit. Na enige maanden, als hij ontdekt dat mensenbaby’s niet zo netjes zijn met hun voedsel als hondepuppy’s en dat zij het niet alleen laten vallen maar het zelfs opzettelijk op de vloer gooien, zal de hond de nieuwe huisgenoot zelfs hartelijk gaan waarderen.

11. Toen ik nog in Europa woonde keek ik graag naar de televisie, maar nu wij naar Amerika verhuisd zijn zie ik alleen nog maar rommel op het scherm. Wat is er met mijn ogen gebeurd?

Niets. De Europese televisie is gewoon veel geschikter voor honden dan de Noordamerikaanse. Naast het feit dat Europese honden veel vaker programma’s als ‘One man and his dog’ alsook hondenshows en natuurlijke historie krijgen voorgeschoteld dan hun Amerikaanse neven, heeft het verschil in systeem tot gevolg dat honden in Europa volledige TV-beelden waarnemen, maar in Amerika alleen gekleurde puntjes.

Totdat HDTV algemeen beschikbaar komt zijn Amerikaanse honden ertoe veroordeeld een inferieur systeem te bekijken dat de beelden zo langzaam opbouwt dat het snelle hondeoog alleen de afzonderlijke puntjes waarneemt. Als het onfortuinlijke huisdier Lassie, Benji of Rintintin hoort blaffen, gaat hij achter de televisie zoeken naar de hond – want op het scherm ziet hij hem niet Europese honden hebben geen probleem met het volgen van de programma’s aangezien de twee in Europa toegepaste televisiesystemen sneller zijn dan het Amerikaanse, snel genoeg om beelden te vormen die een hond waarneemt. Dit betekent dat bij een goed TV-programma in Europa de hond gaat zitten om ervan te genieten. Men hoeft voor de hond overigens niet per se een kleurentelevisie te kopen. Hoewel honden cellen in hun ogen en hersens hebben die wel degelijk kleur registreren, zijn ze daar niet zo erg in geïnteresseerd: een hond is dik tevreden als hij alles in grijsgradaties kan zien.

12. Waarom graaf ik zoveel gaten in de grond en laat ik ze dan gewoon achter?

Graven is lichamelijk en geestelijk heel stimulerend. Het aanleggen van dit soort dagbouwmijnen is een gedrag dat bij heel veel honden voorkomt, doch nergens toe leidt Ze doen het vanwege een instinctieve drang die lang geleden een nuttig doel heeft gediend.

Hoewel wolven zich hoofdzakelijk voeden met grote herbivoren zoals herten, nuttigen ze daarnaast een verrassende hoeveelheid argeloos rondwandelende kleine knaagdieren, die ze met een bijna katachtige sprong overrompelen. Wanneer het knaagdier echter veilig in z’n holletje zit heeft de wolf, in tegenstelling tot de kat, niet het geduld om kalm te zitten wachten tot de maaltijd nietsvermoedend naar buiten komt; in plaats daarvan begint hij met zijn voorpoten verwoed te graven om de prooi te bemachtigen. Dit is een van de redenen waarom honden gaten graven en er verder niets mee doen.

Omdat in het wild soms een overdaad aan voedsel voorkomt en soms een grote schaarste, verbergen wolven wel het voedsel dat ze niet direct nodig hebben. Als de buik gevuld is graaft de wolf een gat en begraaft daarin delen van zijn prooi voor toekomstige consumptie. Zoals bekend doen honden dit ook met botten, maar tegenwoordig krijgen nog maar weinig honden een echt bot om op te kauwen. De aandrang om voedsel te verbergen blijft echter bestaan, dus een hond-met-volle-maag zal geneigd zijn een gat te graven. Maar aangezien hij niets heeft om erin te stoppen laat hij de gedolven kuil gewoon achter.

Honden graven ook wel uit verveling of om te ontsnappen, wat als puntje bij paaltje komt ook een zoeken naar zintuiglijke stimulatie is. Behalve dat het de spieren oefent, produceert graven ook een heel scala aan uit de grond opstijgende geuren, die veelal organisch zijn en de hond bijzonder smakelijk voorkomen. Wurmen, kevers, rottend materiaal, vocht dit alles is een streling voor het nieuwsgierige reukzintuig van de hond en zijn verwanten.

13. Hoewel ik een volwassen reu ben schaam ik mij dat ik niet weet hoe ik bij het plassen behoorlijk mijn poot moet optillen. Is dit reden tot bezorgdheid?

De enige reden tot bezorgdheid voor een reu die bij het plassen zyn poot niet optilt is dat hij zichzelf nat maakt. Het optillen van de poot wordt gestimuleerd door geur, door hormonen en door het zien en nadoen. Als een jong teefje wordt opgevoed in een omgeving met uitsluitend mannelijke honden en ze dus ook uitsluitend mannelijk urine ruikt, zal ze waarschijnlijk leren bij het plassen haar poot een beetje op te tillen, hoewel bij haar de anatomische noodzaak geheel ontbreekt. Als ze voor het bereiken van de puberteit wordt gesteriliseerd, zal de eenmaal ontwikkelde gewoonte blijven bestaan.

Honden tillen bij het plassen de poot op om te zorgen dat het urinegeurmerk op neushoogte van andere honden terechtkomt Deze geurvlaggen worden door het hele territorium geplaatst om rivalen erop te wijzen wie hier de baas is. Alle puppy’s beginnen hun plasleven door te hurken, hoewel sommige mannelijke puppy’s daarbij soms al een pootje optillen. Dit komt doordat ze in hun lichaam al wat mannelijk testosteronhormoon hebben, mogelijkerwijs reeds voor de geboorte geproduceerd. Dit hormoon heeft hun brein mannelijk gemaakt. Een ander resultaat van deze mannelijkheid kan zijn dat deze puppy’s, ook al zijn ze pas een paar weken oud, andere puppy’s hoopvol beklimmen – hoewel ze nog maanden van de puberteit zijn verwijderd. Het andere uiterste is de jeugdige reu die, ook na het bereiken der puberteit, onbekommerd blijft hurken tijdens het plassen. Zulke dieren hebben normale mannelijke hormoonspiegels, ze hebben levensvatbaar sperma en zijn net zo vruchtbaar als andere mannetjes, maar ze doen er langer over om te leren de poot op te tillen – en sommige leren het nooit. Het kan helemaal geen kwaad, maar een hond die de truc alsnog wil leren moet het gezelschap zoeken van andere mannetjes die het hem voordoen.

14. Men heeft mij verteld dat ik soms in mijn slaap mijn aangezichtsspieren beweeg en met mijn poten spartel. Ik schijn er ook wel eens bij te huilen of te janken. Wat is er aan de hand?

Hondedromen zijn levendiger dan die van de meeste mensen. Honden rusten vaak overdag, en vallen geregeld in een lichte slaap waaruit ze onmiddellijk ontwaken zodra een zintuig wordt gestimuleerd. Verveelde honden slapen overdag wat dieper en ondervinden daarbij, net als ‘s nachts, perioden waarin zij dromen. Als leden van een groep coördineren honden hun activiteiten met die van de mensen. Aangezien mensen een geprolongeerde nachtrust op prijs stellen houden de meeste honden hetzelfde patroon aan, maar als het aan henzelf lag zouden ze de voorkeur geven aan opstaan bij het krieken van het allereerste morgenlicht Als honden wegzinken van lichte slaap naar de diepere regionen, beginnen hun ogen onder de gesloten oogleden te bewegen. Hetzelfde gebeurt bij mensen. Zowel bij mensen als honden vinden elektrische veranderingen in het brein plaats, maar terwijl mensen over het algemeen rustig dromen gaat het er bij honden iets wilder aan toe. Eerst beginnen hun snorharen te trillen, dan gaan hun lippen bewegen, en soms maken de kaken kauwbewegingen en likt de tong de lippen. Gelijktijdig trekken de pootspieren zich samen en ontspannen zich weer: de hond maakt het soort gestileerde loopbewegingen die wij kennen van de Disney-films met Pluto. Sommige honden piepen of janken daarbij. Menselijke droomperioden duren zo’n twintig minuten, maar die van honden zijn veel korter: het konijn wordt al dan niet gevangen. Vervolgens gaat het slaappatroon terug naar de lichte slaap, maar gedurende de nacht zal de hond opnieuw enkele malen dromen.

15. Als ik een ander huis bezoek vind ik het prettig de muren met urine te besproeien, vooral als ik een andere hond ruik. Mijn mensen vinden dat ik naar de psychiater moet. Is dat echt nodig?

Nee. Net als een hond geurvlaggen uitzet tegen bomen en struiken doet hij dat ook tegen muren, gordijnen en tafelpoten. Het is zelfs niet ongewoon voor een hond om bij een bezoek aan de dierenarts diep adem te Halen en een ferm geurmerk te sproeien tegen de broekspijpen van de arme dokter.

Mensen gedragen zich slechts zelden op deze wijze, en vinden over het algemeen deze hondse vorm van communicatie smerig. Technisch gesproken is dit gedrag typisch voor de hond, dus er is geen enkele reden om de hulp van een psychiater in te roepen. Maar goede raad blijft natuurlijk welkom. Honden moeten leren dat het uitzetten van territoriale geurvlaggen buitenshuis is toegestaan, maar streng verboden binnen de muren van hun eigen of andermans woning. De trainer dient zijn hond te belonen wanneer hij een vreemd huis betreedt en zich daar overeenkomstig mensenwensen gedraagt, en hem te straffen wanneer hij hondse gewoontes openbaart. De straf moet eerder psychologisch dan fysiek zijn. Theatrale acties zoals het plotseling verheffen van de stem, het gebruik van waterpistolen, luidruchtige instrumenten en perfect gemikte kleine voorwerpen kunnen niet zelden het plaatsen van de geurvlag voorkomen, maar wanneer deze middelen falen dient de hond ogenblikkelijk van de plaats des onheils te worden verwijderd en voor een symbolische minuut te worden geïsoleerd. Deze vorm van straf werkt meestal, maar wanneer ook dit faalt kan altijd nog worden ingegrepen in de testosteron-hormoonspiegel zelf. Men kan dit doen door de hond oraal of door middel van injecties anti-mannelijke of vrouwelijke hormonen toe te dienen, of simpelweg door castratie.

16. Waarom krijg ik soms die vreemde drang om mensen in hun enkels te bijten als ze op het punt staan de kamer te verlaten?

Dit is een wonderlijk aangeleerd gedrag dat een eenvoudige maar effectieve manifestatie vormt van de behoefte om baashond te zijn. Wanneer mensen bijeen zijn in gezelschap van zo’n potentiële enkelbijter, achten ze het dier gewoonlijk een niet-stemhebbende deelnemer aan de vergadering, maar de hond denkt daar anders over. Hij vindt zichzelf de voorzitter. Hij vindt het prettig zichzelf te beschouwen als het centrale punt van elke activiteit, en gaat ervan uit dat de mensen bijeengekomen zijn voor zijn genoegen. Hij gedraagt zich uitstekend, begroet eenieder op sociale wijze, wisselt met de bezoekers van gedachten over het weer, vraagt naar de kinderen en is ook verder een toonbeeld van belangstelling en aanhaligheid: hij nodigt mensen daadwerkelijk uit om hem te aaien en toe te spreken. De volmaakte gastheer. Maar zodra de gasten vertrekken ondergaat de hond een plotselinge persoonlijkheids-verandering. Hij heeft het gezelschap zeer gewaardeerd en wil niet dat het vertrekt – hetgeen de mensen desondanks zonder zijn toestemming willen doen. Derhalve bijt hij in enkels. Deze procedure is heel zinvol en effectief: bijt in een vertrekkende enkel en je wordt niet alleen prompt het middelpunt van alle aandacht, maar je bevestigt bovendien je eigen autoriteit en verhindert dat je gasten vertrekken. En omdat het werkt doet de hond bij het eerstvolgende menselijke bezoek precies hetzelfde. Mensen kunnen deze vorm van hondendominantie voorkomen door de hond in het geheel niet tot het gezelschap toe te laten of, wat eigenlijk nog eenvoudiger is, hemzelf enige tijd voor het vertrek van de gasten eruit te zetten.

Hoofdstuk 2: Honden emoties en gedrag

Happy dog family which fears neither Woe nor trouble and will be together until the very end

17. Ik weet dat men mij liefheeft, maar desondanks ben ik jaloers als mijn mensen de oude hond met wie ik ons huis deel aanhalen. Ik heb hem zelfs gebeten. Hoe kan ik deze egoïstische kant van mijn karakter onder controle houden?

Rivaliteit in de familie is volkomen natuurlijk, en hoeft nimmer tot problemen te leiden zolang de mensen er maar aan denken de baashond eerst te begroeten of aan te halen en dan pas de lager geplaatste honden. Nu is het vervelende probleem met mensen dat zij zich van nature meer verantwoordelijk voelen voor en bezighouden met de ‘underdog’, en op die manier voor de stumper totaal onnodige problemen creëren.

In menig huishouden bevindt zich reeds een hond als een nieuw-verworven puppy zijn intrede doet In het begin blijft de eerste hond dominant vanwege zijn afmetingen en zijn leeftijd. Maar als de pup opgroeit en de oude hond steeds ouder wordt, komt gewoonlijk de tijd dat de nieuwkomer aan de beurt is voor de functie van baashond. De mensen blijven echter de oude hond als eerste aanhalen, hetgeen de tweede hond behoorlijk irriteert en hem zelfs tot vechten met de lager geplaatste soortgenoot kan aanzetten. Als honden vechten in de nabijheid van mensen, in tegenstelling tot gevechten waar geen mens bij te bekennen is, gaat het er vrijwel altijd om dat zij twisten over de aandacht van hun mensen. Om een einde te maken aan dit soort jaloezie of familierivaliteit moeten mensen alert zijn op veranderingen in de onderlinge verhoudingen tussen de honden, met name de ‘pikorde’, en vervolgens die veranderingen overnemen door de dominante hond altijd als eerste aandacht te schenken. In hun hart zullen zij dit wellicht een wrede praktijk vinden, maar het zal een onmiddellijk einde maken aan uitingen van jaloezie.

18. Waarom ben ik gek op mijn vrouwtjesmens maar heb ik een bloedhekel aan haar man?

Er is een goede kans dat zij lekkerder ruikt dan hij. Honden kunnen jaloers zijn, en dan willen zij datgene beschermen waarvan zij denken dat het van hen is. In iedere relatie tussen honden en mensen wordt een specifiek mens de opperste troepleider. Wie dit is varieert van gezin tot gezin. In sommige gezinnen verheft de hond degene die haar voedt en met haar wandelt tot leider, dit is niet zelden een vrouw. In andere gevallen verkiest de hond de persoon met de diepste, strengste stem tot opperhoofd, en dat is meestal een man. Honden die een man als leider kiezen hebben vaak zelf iets dominants in zich.

Seks en jaloezie zijn belangrijker factoren aangaande het prefereren van vrouwen boven mannen. Honden die in een vrouwelijke omgeving worden grootgebracht raken gewend aan vrouwenstemmen en vrouwengeuren. Ze voelen zich prettig en zeker in gezelschap van vrouwen omdat hun gedrag, uiterlijk, bewegingen, geuren en geluiden allemaal bekend en vertrouwd zijn. Als de hond een reu is, krijgt hij ook bezittersneigingen met betrekking tot ‘zijn’ vrouw, en hij zal zich bedreigd voelen als hij mannen ruikt.

Hondejaloezie is bepaald niet zeldzaam. Sommige honden gaan zelfs zo ver dat zij een echtgenoot verhinderen bij de vrouw van zijn hart in bed te stappen. “Ze is van mij!” geeft zo’n hond te kennen als hij z’n tanden in het harige mannenbeen zet Deze vorm van hondse haat kan worden verminderd door de man enkele plezierige verantwoordelijkheden te laten overnemen, zoals het voeden van en spelen met de hond.

19. Telkens als ik de nieuwe buren zie grom ik, en ik kijk hen dreigend aan. Er is iets met die mensen dat ik niet kan uitstaan. Mijn eigen mensen stellen mijn houding niet op prijs. Hoe kan ik mijn gedrag verbeteren?

Sommige honden zijn zeer achterdochtig ten opzichte van alles en iedereen dat nieuw is. Buren in het bijzonder kunnen dat gevoel opwekken, omdat ze zich zo dicht bij het territorium van de hond bevinden, en nooit weggaan. Ze vormen een voortdurende bedreiging. Als ze zelf een hond hebben wordt die dreiging nog groter. Gelukkig kan aan dit probleem vrij makkelijk iets worden gedaan. Het enige noodzakelijke is dat de bedreigde hond ertoe wordt gebracht de nieuwe buren en hun hond als een uitbreiding van zijn eigen familie te zien. Honden en buren moeten elkaar voor het eerst ontmoeten op neutraal gebied, bijvoorbeeld in het park. De hond bemerkt dat de nieuwe mensen en hun hond geen bedreiging vormen voor zijn eigen mensen. De buren kunnen de hond iets lekkers aanbieden, en bij zelfs maar het geringste teken van hondse agressie dient de boosdoener streng te worden berispt Zodra de mensen en hun honden elkaar probleemloos in het park kunnen ontmoeten, wordt de kennismaking voortgezet in het territorium van de hond, zowel binnenshuis als buitenshuis. Het duurt niet lang of de hond beseft dat de nieuwe mensen geen bedreiging voor hem vormen, en vervolgens krijgt hij ook in de gaten dat de nieuwe hond evenmin een bedreiging is.

20. Ik ben gemeen en slecht. Wat voor soort muilkorf moet ik gebruiken?

Een muilkorf dient de hond in staat te stellen moeiteloos te ademen en te hijgen; bij voorkeur moet hij er zelfs door kunnen drinken, maar hij mag er beslist niet door kunnen bijten. Iedere hond moet worden gemuilkorfd als hij in een situatie komt waar rekening moet worden gehouden met bijten. Zelfs de zachtste, vriendelijkste hond is soms geneigd tot bijten wanneer hij pijn heeft Als een hond gewond is geraakt moet hij onderweg naar de dierenarts tijdelijk worden gemuilkorfd.

Vertegenwoordigers van rassen die bekendstaan vanwege hun neiging tot bijten moeten altijd worden gemuilkorfd wanneer ze voor het eerst kruipende kinderen ontmoeten. Kinderen willen honden geen pijn doen, maar het is voor een hond nu eenmaal geen pretje om aan z’n haar getrokken te worden – de typische reactie van bijvoorbeeld een terriër is het plaatsen van de tanden in de pelsplukker. Uitsluitend wanneer mensen ervan overtuigd zijn dat er geen enkel gevaar is, mag een ongemuilkorfde hond zich bij jonge kinderen bevinden, en dan nog uitsluitend in gezelschap van volwassenen.

Sommige honden zijn onvoorspelbaar, en die moeten worden gemuilkorfd bij iedere gelegenheid waarbij ze hun eigen territorium verlaten. Dit betekent een muilkorf bij dierenartsbezoek, op wandelingen, bij het buiten spelen, en in alle gevallen waarin ze niet aan de lijn zitten. Sommige mensen vinden het leuk om hun honden te voorzien van zware, met metaal beslagen leren muilkorven. Dit soort muilkorf is onprettig voor de hond, en ook onnodig. De voorkeur gaat uit naar een mandachtige muilkorf die een vrije luchtcirculatie toelaat, of een kegelvormig exemplaar van nylon dat over de neus gaat, maar voldoende ruimte overlaat voor de tong bij hijgen of drinken. In eerste instantie hebben honden een hekel aan muilkorven, maar als ze er voorzichtig aan worden gewend leren ze ze snel te accepteren, en ze te dragen met een air van nonchalance.

21. Recentelijk vond een treurige gebeurtenis in mijn leven plaats, en mijn favoriete mens is er niet meer. Alles wat ik wil is liggen en zielig zijn. Is dit een hondedepressie?

Ja, dat is het inderdaad. Honden hebben emoties, en kunnen net als mensen aan depressies lijden. Honden stellen veel prijs op routine en zekerheid. Ze binden zich emotioneel aan andere honden en aan mensen, en raken overstuur als deze banden worden verbroken.

Dat houdt niet in dat alle honden depressief raken van grote veranderingen in hun leven. Ook hier is het net als bij mensen: sommige passen zich beter aan dan andere. De honden die de grootste kans hebben onder schokkende gebeurtenissen te lijden zijn die welke een sterke afhankelijkheidsband hebben ontwikkeld met een enkele persoon of een enkele hond. Met andere woorden, volgelingen zullen eerder depressief raken dan leiders. Het probleem kan worden verminderd door ervoor te zorgen dat de hond alle menselijke leden van de groep als co-leiders beschouwt, zodat bij afwezigheid van de een de hondse aanhankelijkheid kan worden overgebracht op de ander.

Tijdelijke scheidingen veroorzaken slechts tijdelijke depressies, maar een definitieve scheiding is veel moeilijker te begrijpen voor een hond. Hoewel het nut twijfelachtig is, kan het in ieder geval geen kwaad om de overlevende hond het lichaam van een overleden mede-huisdier te laten zien en besnuffelen. Als een mens sterft of voorgoed het huis verlaat moet een ander mens ogenblikkelijk de leidersverantwoordelijkheid overnemen, en ervoor zorgen dat de hond aandacht, aanraking, voedsel en discipline blijft ontvangen. Wanneer aldus wordt gehandeld duurt de hondedepressie slechts kort, en medische behandeling is zelden nodig.

22. Ik vind het vreselijk om alleen gelaten te worden, en als dat gebeurt raas ik als een gek door het huis om me in m’n eentje te amuseren. Ik eet dan echter ook kamerplanten, knaag aan het meubilair en plas op het bed. Waarom?

Honden zijn bijzonder sociale dieren. Ze zijn zeer op activiteit gesteld, niet omdat ze er noodzakelijkerwijs aan willen deelnemen – hoewel de meeste dat heel leuk vinden – maar omdat ook het gadeslaan heel stimulerend is. Tenzij een hond ziek is of een teruggetrokken karakter heeft, wenst hij het middelpunt van iedere actie te zijn. Als zijn mensen gasten hebben wil de hond deze graag begroeten en onderzoeken, zich bij het gezelschap voegen voor een drankje, en hen van dienst zijn bij de barbecue. Hij wenst niet te worden uitgesloten van de pret.

Alleen gelaten worden is onnatuurlijk en vervelend. Honden die met mensen samenwonen, leren al gauw dat zij, als zij zich vervelen, gewoon een ander lid van de mensenfamilie moeten opzoeken, en prompt worden ze gestreeld, toegesproken, uitgenodigd voor spel, gevoed, of zelfs bestraft – want ook dat is een vorm van aandacht En aandacht is wat een hond het liefste wil. Zodra de hele mensenfamilie de hond alleen laat wordt hij nerveus, opgewonden en gefrustreerd. In zijn opwinding wordt hij vernielzuchtig. Zijn destructieve activiteiten dienen niet als wraak voor het alleengelaten zijn. Hij besluit niet op het bed te gaan plassen omdat hij weet dat mensen hier ernstig aanstoot aan nemen. Hij doet dat soort dingen die hij anders nooit zou doen alleen uit ongerustheid en frustratie. Om deze problemen te voorkomen moeten mensen hun honden, als deze nog heel jonge puppy’s zijn, eraan wennen alleen te zijn. Mensen moeten stilletjes vertrekken, zonder ‘Tot ziens’ te zeggen of anderen aan te raken – honden zijn heel slim in het onderscheiden van bepaalde spanningen in mensenstemmen en -gedrag. Twee of drie beknauwbare speelgoederen dienen tot genoegen van de hond te worden achtergelaten⁄Het aan laten staan van radio of televisie kan een rustgevend achtergrondgeluid bieden, en de natuurlijke nervositeit van de hond tot een aanvaardbaar niveau reduceren.

23. Ik ben een gelukkige en tevreden hond van veertien jaar. Mijn mensen hebben recentelijk besloten een puppy als gezelschap voor mij te verwerven. Is dit echt nodig?

In de meeste gevallen doet een nieuwe pup wonderen voor de oudere hond – en voor diens mensenfamilie! Alle honden, zelfs zij die ervan overtuigd zijn tot het menselijk ras te behoren en die andere honden als vreemde wezens uit de ruimte beschouwen, stellen als puntje bij paaltje komt honds gezelschap op hoge prijs. Met uitzondering van honden die seniele gedragsveranderingen vertonen of die aan chronische pijnlijke ouderdomskwalen lijden, zijn zelfs honden die nooit eerder in het gezelschap van soortgenoten hebben geleefd na enkele dagen of weken hun mensen dank baar voor het aan de groep toevoegen van iets dat ze volledig herkennen en begrijpen.

In eerste instantie vindt een oudere hond het niet prettig om besprongen, gelikt, besabbeld, besnuffeld, geduwd en gekauwd te worden door een pup. Hij zal happen naar de jongeling, die al snel in de gaten krijgt dat ouderdom respect verdient. Anderzijds ruiken puppy’s heel lekker, ze spreken veel beter Honds dan mensen ooit zullen leren, en ze fungeren als bron van de jeugd door lang vergeten competitiedrang en speelsheid te stimuleren in de oude sukkel.

De levensverwachting van de gepensioneerde hond is gering, maar zijn dood is wat makkelijker te verteren voor zijn mensen als zich in huis nog een andere hond bevindt die de leegte enigszins opvult. Er is echter een kritisch omslagpunt in het hondse ouder worden, waarna het onverstandig is een nieuwe pup in huis te brengen. Als een oude hond, lichamelijk of geestelijk, ongeneeslijk gehandicapt is, is het verstandiger om te wachten tot na zijn definitieve afscheid alvorens het huis te puppificeren.

24. Ik ben de laatste tijd nogal prikkelbaar. Word ik naarmate mijn leeftijd vordert een ouwe mopperkont?

Prikkelbaarheid neemt dikwijls toe met het ouder worden, maar vaak heeft het een specifieke oorzaak die verholpen kan worden. Naarmate het leven vordert worden honden meer en meer gewoontedieren. Routine wordt steeds belangrijker, en uiteindelijk voeren honden zelfs bepaalde verrichtingen niet meer uit omdat ze ze willen doen, maar omdat ze ze altijd al gedaan hebben. Zo kan een hond luidruchtig te kennen geven dat hij dringend naar buiten wil omdat hij altijd op dat uur naar buiten gaat – maar eenmaal buiten gekomen heeft hij geen flauw idee meer wat hij er eigenlijk wilde doen.

Met het ouder worden vermindert de scherpte van de hondezintuigen. Net als mensen hoort hij niet meer zo goed als vroeger, en vooral zijn ogen gaan achteruit. Het zenuwstelsel functioneert minder efficiënt; boodschappen worden door de zenuwen minder snel overgebracht. Dit betekent dat plotselinge geluiden of aanblikken de hond kunnen doen schrikken. Een onverwachte aanraking wekt een schrikreactie op, en het dier bijt tóe. Deze volkomen natuurlijke veroudering kan leiden tot een zekere kribbigheid.

Prikkelbaarheid kan ook worden veroorzaakt door een klein doch chronisch ongemak. Honden klagen niet. Ze gaan gewoon door met leven ook al krijgen ze pijn of zwakte in botten, gewrichten of spieren. Als iedere beweging hem pijn doet is het vanzelfsprekend dat een hond toehapt als hij wordt geaaid. Gelukkig kan door dergelijke verschijnselen veroorzaakte kribbigheid vaak worden bestreden door ontstekingsremmende of andere medicijnen.

25. Onweer maakt mij panisch, vuurwerk doet me ineenkrimpen, en een knallende auto-uitlaat veroorzaakt bijna mijn dood. Waarom ben ik ineens zo bang van harde geluiden en wat kan ik eraan doen?

Als een hond voorheen niet bang was voor harde geluiden, dan is de angst aangeleerd en kan ook weer worden afgeleerd. Vuurwerk wordt alleen gebruikt op bepaalde dagen van het jaar, en knallende uitlaten zijn schaars en onvoorspelbaar. Onweer is een van de meest voorkomende luidruchtige gebeurtenissen, en een hond kan worden heropgevoed om dit geluid zonder ongemak of angst te verdragen.

Honden kunnen geluid waarnemen van een ongeveer viermaal zo grote afstand als mensen, dus hebben zij ook veel eerder in de gaten dat een onweer naderbij komt. Het is tevens mogelijk dat zij de verandering in luchtionisatie waarnemen, en deze in verband brengen met een eerdere schokkende gelegenheid. Hoe moeilijk dat ook is, mensen moeten niet op de angst van de hond reageren door te proberen hem te beschermen tegen of af te leiden van het geluid. Dergelijke goedbedoelde handelingen versterken de angst alleen maar.

Indien mogelijk, en gewoonlijk houdt dit een bezoek aan een in geluidseffecten gespecialiseerde platenzaak in, dienen de mensen het onweersgeluid na te bootsen, maar dan met een zo laag vol urne dat de hond er niet van schrikt. Mocht de hond toch in paniek raken, dan mag hij niet worden gerustgesteld. Dag na dag wordt dan het volume iets verhoogd, en als de hond geen angst toont wordt hij beloond. Er gaat gewoonlijk een week of drie overheen voordat de plaat of tape kan worden afgespeeld op realistisch donderniveau zonder dat de hond geschrokken reageert.

26. Ik vind het prettig om mensen te domineren en hun leven zo ellendig mogelijk te maken. Hoe lang zou ik dat kunnen volhouden?

Honden kunnen mensen net zo lang domineren als de mensen, het toelaten, en soms is dat het hele hondeleven lang. Sommige mensen zijn emotioneel afhankelijk van hun honden, en worden door de dieren moeiteloos ingepakt. Anderen hebben geen flauw benul van hondegedrag, en voor ze het weten zijn ze als was in de poten van hun huisdier.

Emotioneel afhankelijke mensen zijn het makkelijkst te domineren. Om hun eigen persoonlijke redenen die enorm kunnen variëren, investeren deze mensen een emotioneel vermogen in hun honden. Omgekeerd staan ze hun hondse levensgezellen toe troepleiders te worden: de hond krijgt het soort eten dat hij wenst op het tijdstip waarop hij het wenst, de hond bepaalt waar en bij wie hij slaapt, de hond houdt bezoekers buitenshuis, en hij bepaalt op eigen houtje of en zo ja wanneer zijn vacht verzorgd mag worden.

Andere honden zien kans dominant te worden en te blijven, niet vanwege de emotionele afhankelijkheid van hun mensen, maar doordat deze mensen niet begrijpen hoe subtiel het hondegedrag in elkaar steekt. De dominantie van de hond is voorbij zodra de onwetendheid van zijn mensen omtrent het hondse gedragspatroon voorbij is. Zodra de mensen in de gaten hebben wat de hond in feite aan het doen is, zodra ze alle hondse voorrechten intrekken, zodra ze ophouden met hem iets voor niets te geven, zodra ze hem bevelen netjes te gaan zitten alvorens hem te voeden, hem opdragen te gaan liggen om verzorgd te worden – dan nemen de mensen eindelijk het leiders-heft in eigen handen, en maken een einde aan de ongewenste dominantie van hun hond.

27. Ik word goed gevoed en verzorgd, maar desondanks vind ik het vreselijk als iemand in de buurt van mijn voedsel of mijn speelgoed komt. Is dit wat mensen een obsessie noemen? Kan het tot problemen leiden?

Het is geen obsessie. Het is waakgedrag, een vorm van jaloezie. Sommige honden bewaken hun voedsel, andere hun speelgoed, en weer andere hun mensen. En het kan allemaal leiden tot ernstige problemen.

Waaksheid komt in het ene ras meer voor dan in de andere. We treffen het met verrassende frequentie aan bij golden retrievers, een ras dat toch bekend staat om z’n zachtmoedige aard. Mannelijke retrievers in het bijzonder kunnen heel waaks zijn over hun voerbak, en laten mens noch dier in de buurt van het stuk vaatwerk toe. Veel terriërs vertonen hetzelfde gedrag, maar dan voornamelijk met betrekking tot hun speelgoed. Dit is een vorm van bezitterige agressie. Andere varianten zijn het wedijveren voor aandacht van mensen, of onderlinge wedijver tussen honden. Omdat bezitterigheid een vorm van hondse dominantie is die voor een groot gedeelte genetisch wordt bepaald, is de beste manier om het te voorkomen het kiezen van het juiste honderas. Zo zal het met groepshonden als beagles, die speciaal gefokt zijn voor samenwerken, geen probleem vormen. Het aanpakken van een eenmaal bestaand probleem houdt in dat mensen hun autoriteit moeten uitoefenen door het benadrukken van de eigen dominantie, in het bijzonder als de hond nog jong is. Alle menselijke leden van de groep moeten deelnemen aan het geven van bevelen als ‘Zit!” en ‘Blijf!”. Door het zelfvertrouwen van de hond te verminderen bevestigen mensen hun eigen dominantie over hem, en zal hij minder autoritair worden waar het zijn spulletjes betreft.

28. Ik vind het leuk om mensen te ontmoeten, want ik vind de mens een bijzonder leuke diersoort. Maar hoe komt het nu dat ik veel minder goed overweg kan met mijn eigen soort?

Mensen krijgen hun hond vaak wanneer deze nog maar een week of acht oud is, en houden hem dan een maand bij andere honden vandaan terwijl het dier zijn inentingen tegen alle mogelijke ziektes krijgt. Helaas is juist die maand een van de belangrijkste in een hondeleven, omdat hij in deze derde maand veel belangrijke kennis omtrent de wereld opdoet.

Van de achtste tot de twaalfde week van zijn leven legt de pup de basis voor zijn sociale gedrag. Heel belangrijk is dat hij leert hoe hij wel en niet met andere honden moet omgaan. Stel dat hij bij zijn moeder blijft en hij ergert haar, dan geeft ze hem een flinke, zij het niet echt harde beet, waarop het dier begrijpt dat er grenzen worden gesteld aan zijn baldadigheid.”Verkeert hij gedurende deze kritische periode echter niet in het gezelschap van honden, dan zal hij vermoedelijk vergeten wat hij in eerdere weken op dit gebied heeft geleerd, en zich in plaats daarvan sociaal gedrag jegens mensen eigen maken. Alle verstandige honden verdiepen zich in de menselijke cultuur, maar tegelijk moeten zij zoveel mogelijk te weten komen over hoe ze zich jegens andere honden moeten gedragen, omdat ze anders het gezelschap van soortgenoten nimmer echt op prijs kunnen stellen. Dit betekent dat zelfs voordat ze geheel gevaccineerd zijn, puppy ‘s geregeld met andere (gezonde) honden in contact moeten komen. Als dit gebeurt dan zal de hond opgroeien tot een volwassen dier dat evenzeer op zijn gemak is tussen mensen als tussen andere honden.

29. Waarom heb ik zo’n verschrikkelijke hekel aan soortgenoten van hetzelfde geslacht, terwijl leden van de andere sekse me nooit irriteren en zelfs uitstekende speelkameraden zijn?

Vertegenwoordigers van dezelfde sekse zullen eerder geneigd zijn met elkaar te wedijveren, om de eenvoudige reden dat ze meer op elkaar lijken. Alle honden willen precies weten wat hun positie is in de groep. Als twee honden niet alleen van hetzelfde geslacht maar ook nog eens van hetzelfde ras en ongeveer dezelfde leeftijd zijn, zullen ze het heel moeilijk vinden hun rang te bepalen. Gewoonlijk draait dat uit op een vechtpartij. Maar zelfs als dit gebeurt is er vaak geen duidelijke winnaar, dus wordt het gevecht na korte of lange tijd herhaald.

Dit gebeurt niet alleen bij mannetjes. Twee teefjes van gelijke leeftijd, afmetingen en ras zullen evenzeer geneigd zijn te vechten voor het vaststellen der rangorde, en ook zij zullen daarin steeds opnieuw falen omdat ze te zeer gelijkwaardig zijn. Als een reu daarentegen een teefje ontmoet zijn er al duidelijke verschillen: ze ruiken verschillend, zien er verschillend uit en ze gedragen zich verschillend. Zelfs als ze van hetzelfde ras en dezelfde leeftijd zijn, bestaat er gewoonlijk een verschil in afmetingen. Dit zijn allemaal factoren die mede de rang bepalen. Voeg daaraan toe een zeker ritueel vertoon zoals het mannetje dat oogcontact probeert te maken en het vrouwtje dat dit vermijdt, en dan zijn al gauw de introducties voorbij, de rangorde is vastgesteld en het onbezorgde dollen kan beginnen.

Hoofdstuk 3: Training

Young woman standing in green meadow training her two dogs

30. Wat voor vormen van discipline kunnen mensen toepassen om mij te trainen, en hoe kan ik mij het beste daartegen verzetten?

Zowel beloning als discipline worden gebruikt bij het trainen van honden. Voedsel en fysiek contact zijn de belangrijkste beloningen, terwijl sociale isolatie en boze woorden geschikte straffen zijn. Een enkele keer, maar dat is heel zeldzaam, wordt lijfstraf toegepast In vrijwel alle gevallen is het in het belang van de hond zelf om toe te laten dat hij getraind wordt, doodeenvoudig omdat goedgetrainde honden een veiliger en zekerder leven leiden. Voedsel is een stimulerende beloning – zo krachtig dat sommige honden zo hun best doen om het te krijgen, dat ze gewoon vergeten dat ze worden getraind! In zulke gevallen moet aanraking worden gebruikt als beloning. Verschillende aanrakingen hebben verschillende betekenissen. Een simpel klopje of aaitje is voldoende om een hond te belonen voor goed werk. Prijzende woorden zijn ook geschikt, maar maken minder indruk dan voedsel of aanraking. Het positieve gebruik van beloningen is een veel betere manier om honden te trainen dan het gebruikmaken van bestraffende discipline.

Wanneer honden echter gedragsstoornissen vertonen kan discipline noodzakelijk zijn. Lakenswaardig gedrag zoals het achternazitten van schapen kan slechts worden veranderd door disciplinaire maatregelen die krachtiger zijn dan de kick die de hond van het schapenjagen krijgt. Dit is een van de zeldzame gelegenheden waarbij, na het inwinnen van professioneel advies, de mensen een elektrische halsband bij hun hond kunnen proberen. Voor minder ernstige vergrijpen zijn boze woorden, het laten schrikken van onverwachte geluiden, of lijfelijke isolatie voor maximaal twee minuten zeer effectieve en vaak bijzonder werkzame methoden om de training kracht bij te zetten.

31. Mijn mensen willen mij door training agressief maken. Hoe gaan ze dat doen?

Soms wordt nog de primitieve methode van het toebrengen van pijn gebruikt om honden agressief te maken. Door de hond pijn te doen bereiken de mensen dat de hond die pijn gaat associëren met datgene waartegen hij zich agressief moet gaan opstellen. Dit is de manier waarop honden wordt aangeleerd met elkaar te vechten. Onscrupuleuze en inhumane mensen gebruiken dezelfde manier om honden agressief te maken tegen onbekenden. Meer verlichte trainers, en dat omvat ook de meeste politiekorpsen, trainen honden om op bevel agressief te blaffen, en te apporteren in plaats van aan te vallen. In eerste instantie leert de hond een (vaak armvorming) voorwerp terug te brengen. Hij doet dit enthousiast en wordt beloond door zijn geleider. Stapsgewijs wordt hij verder getraind om de arm ook terug te brengen als er nog een mens aan vastzit Op bevel springt de hond naar de arm, haalt hem naar de grond waar er makkelijker mee gewerkt kan worden, en probeert hem vervolgens naar zijn geleider te slepen. Het voordeel van ‘Apport!” om een hond agressief te maken is dat die agressie altijd binnen bereik is, en door de geleider ogenblikkelijk kan worden in- of uitgeschakeld. En omdat het geen echte aanvallende agressie is, is de hond veilig met mensen zolang hij niet het bevel krijgt te apporteren. Natuurlijk moeten politiehondengeleiders ook hun eigen ego bevredigen, dus gebruiken ze vaak een woord als ‘Grijp!” in plaats van ‘Apport!”, maar dat is slechts een kwestie van semantiek.

32. Ik vind het heerlijk om schapen op te jagen, maar men heeft mij verteld dat de boer over een geweer beschikt en het recht heeft het te gebruiken. Hoe kan ik mijzelf ervan weerhouden me als een wild dier te gedragen?

Het is heel moeilijk om op te houden met iets waar de natuur je [ voor gemaakt heeft De opwinding is zo reusachtig en de beloningen zijn zo geweldig, dat slechts de meest dramatische ingrepen een hond kunnen weerhouden van het jagen op schapen.

Honden gaan instinctief alles wat beweegt achterna, en schapen zijn zo weerloos en zo dom dat ze de perfecte prooi zijn. Hun snelle, angstige bewegingen brengen in menige hond de primitieveling boven. Honden die zelfs nog nooit een sprinkhaan kwaad gedaan hebben, ondervinden plotseling een diepgewortelde drang tot achtervolgen en bijten. In niet meer dan enkele minuten kan zelfs de zachtaardigste mensenvriend een compleet slagveld achterlaten terwijl hij moordend en verscheurend door de kudde raast. Herders weten dat vroege opvoeding de beste preventie is, en daarom zetten ze soms hun herdershondpup in een afgesloten ruimte samen met een beschermend ingestelde ooi en haar lammeren. Niets is zo indrukwekkend als een moeder die haar kind verdedigt, en de pup leert al heel snel om nimmer, zelfs niet als spelletje, te bijten – en voortaan blijft hij keurig van ieder schaap af. Als honden in de buurt van schapen komen moeten ze altijd aangelijnd worden. Heeft een hond eenmaal achter schapen aangejaagd, dan zal nog slechts een drastische omscholing zin hebben. De opwinding van de jacht moet worden tegengewerkt door zulke draconische maatregelen, dat de hond zich voortaan uitvoerig zal bedenken alvorens ooit nog een schaap achterna te gaan. Dit is een van de weinige omstandigheden waaronder mensen het inroepen van professionele hulp moeten overwegen, voor het toepassen van een afstandbediende elektrische halsband die stroomstootjes toedient, waardoor een einde gemaakt kan worden aan de dodelijke achtervolging.

33. Ik ben gek op touwtrekken, maar mijn mensen willen het niet meer met me doen omdat ik boos word als ik verlies. Zijn er andere leuke spelletjes die ik met hen kan spelen?

Touwtrekken is geen geschikt spel om te spelen met een dominante hond die altijd wil winnen, want iedere keer dat ze wint betekent een nieuwe kerf in de kolf van haar revolver en ze stijgt een stapje in de pikorde van de groep. Dit soort activiteiten is wel geschikt voor een minder dominante hond, maar alleen als de mensen altijd winnen.

De beste spelen zijn die waarin de mens alles goed in de hand heeft. Eenvoudig en functioneel is verstoppertje spelen. Dit kan zowel binnen als buiten plaatsvinden. Een voorwerp of een persoon wordt verstopt en de hond dient vervolgens te gaan zoeken. Betreft het een voorwerp met een duidelijke geur, zoals een rubber speeltje, dan kan men ervan op aan dat de hondeneus het vindt, maar desondanks moeten mensen aanmoedigend beginnen te roepen zodra de hond in de buurt komt Het verstoppen van mensen is moeilijk maar ook heel leuk, want het stimuleert het hondebrein om uit te pluizen waar de slimmerik zich verstoken zou kunnen hebben. Dit is een uitstekende mentale oefening voor het dier, die tezelfder tijd haar positie als lid van de groep bevestigt Sommige honden beoefenen dit spel beroepsmatig. Europa en Noord–Amerika kennen goedgetrainde groepen met speurhonden wier hulp wordt ingeroepen bij lawines, aardbevingen of bergongevallen. Deze honden spelen het spel op precies dezelfde wijze, door het volgen van een geurspoor tot aan het doel.

34. Kan speelgoed inderdaad een intellectuele stimulans vormen?

Goede speeltjes verstrekken zowel mentale als fysieke stimulans, en de beste speelgoederen zijn die welke de werkelijkheid nabootsen.

Ballen, frisbees en die excentrische voorwerpen die alle kanten uitstuiteren, de zogenaamde ‘kongs’, zijn prachtige ‘prooi-speelgoederen’. Net zoals honden een potentiële maaltijd achterna gaan, volgen zij deze voorwerpen zodra die trachten te ontsnappen. De meest realistische ontsnappers zijn kongs. Door hun wonderlijke vorm stuiteren ze volkomen onverwacht alle kanten op, net als een konijn doet bij het vluchten. Dit verschaft de hond een levensechte oefening, want in plaats van simpelweg in een rechte lijn te hollen moet hij oplettend iedere beweging volgen. Speeltjes die piepen zijn geschikt om dood te maken. De hond bespringt meestal zo’n stuk speelgoed en geeft het een korte, felle knauw – precies zoals hij bij een muis zou doen. Hard speelgoed, zoals nylon ringen en zadelleer, zijn om op te kauwen, hetgeen tanden en tandvlees in conditie houdt De voorste snijtanden schrapen, de grote hoektanden houden vast en de kiezen aan de zijkant malen. Slechts weinig honden krijgen de kans om deze natuurlijke dingen te doen met hun voedsel, omdat dit meestal uit een pak of blikje komt Een bijkomend voordeel van dit soort speelgoed is dat het lichamelijke vaardigheid bijbrengt Honden worden zo handig met hun voorpoten dat mensen soms zouden zweren dat ze duimen en vingers hadden. Tenslotte zijn er dan de touwtrekachtige spelen. Mensen vinden dat ontzettend leuk, niet beseffend dat de hond dit spelletje niet speelt vanwege de intellectuele stimulans maar om te winnen, en zo zijn superioriteit ten opzichte van zijn menselijke tegenspeler te tonen. Alle speelgoederen zijn eigendom van de mens, en vooral dingen waaraan getrokken wordt moeten aan het eind van het spel absoluut in handen van de eigenaar belanden.

35. Welke vroege training hebben mijn pups nodig zodat ze zullen opgroeien tot allround honden?

Vanaf zo jong mogelijke leeftijd dienen alle zintuigen van de pups geregeld te worden gestimuleerd. Ze moeten in contact komen met verschillende diersoorten en met mensen van alle formaten. Ze moeten zowel per auto leren reizen als leren wandelen tussen groepen mensen. Zo nu en dan moeten ze een paar uur alleen worden gelaten, maar ze moeten ook worden uitgenodigd op mensenpartijtjes. Hoe meer ervaringen ze opdoen tussen hun geboorte en ongeveer hun twaalfde week, hoe beter hun hersenen zich zullen ontwikkelen en hoe groter het aantal verbindingen tussen de hersencellen zal zijn.

Puppy’s kunnen hun moeder niet uitkiezen, en juist hun moeder brengt een heel scala gedragspatronen over op haar pups. Onzekere moeders zullen met meer waarschijnlijkheid jankende puppy’s produceren, terwijl strenge moeders hun nageslacht daarentegen tot meer introverte karakters zullen opvoeden. Het grootste verschil tussen vroege hondejeugd en vroege mensenjeugd is dat pups bij hun moeder worden weggehaald en opgevoed door een geheel andere soort. Dit heeft het nadeel dat het natuurlijke leerproces erdoor wordt verstoord; het voordeel is dat mensen puppy’s veel meer kunnen leren dan hun eigen moeder. Vroege stimulatie van de zintuigen betekent dat de hond op latere leeftijd minder makkelijk zal schrikken van nieuwe of ongebruikelijke dingen. Om deze reden zijn in de stad grootgebrachte honden meestal minder bang voor vreemden of vreemde situaties dan die welke op het platteland zijn opgegroeid. De allround hond moet zijn levenslessen leren – onder supervisie van zijn mensen – zodra hij er maar aan toe is.

36. Onlangs vernam ik dat er mensen zijn die puppypartijtjes houden. Wat doen de puppy’s op zo’n partijtje?

Een puppypartijtje is eigenlijk een soort professioneel gedreven hondenkleuterschool. Op die kleuterschool leren puppy’s om te gaan met andere pups, hoe ze moeten omgaan met mensen, en hoe ze hun zintuigen moeten gebruiken. Alleen heel jonge honden, gewoonlijk onder de zestien weken, worden bij deze gelegenheden toegelaten, terwijl elke hond wel door de eigen mens wordt vergezeld.

Soms organiseren dierenartsen deze gebeurtenissen, en die geven er dan meestal een wat meer academisch klinkende naam aan zoals ‘Socialiseringsklas voor jonge hondachtigen’, maar de doelstelling blijft dezelfde. Pups die uit hun oorspronkelijke nest zijn weggehaald worden wekelijks samengebracht met andere pups in dezelfde omstandigheden, zodat ze kunnen doorgaan met het van elkaar leren van jonge-hondengedrag. Oudere honden zijn uitgesloten omdat die de bijeenkomsten zouden gaan domineren. Bij elke wekelijkse bijeenkomst leren de pups sociale vaardigheden die des honds zijn; een daarvan is hoe ze op een natuurlijke wijze de kracht van hun beet moeten doseren. Ze spelen met andere pups die, met gebruikmaking van begrijpelijke hondetaal, de bijter duidelijke maken wanneer hij te hard bijt Ook mensen nemen actief aan deze puppypartijtjes deel. Ze brengen snacks mee en geven die aan andere pups als die een bevel als ‘Zit!” keurig opvolgen. Dit leert de pups dat vreemdelingen heel aardig kunnen zijn en ook gehoorzaamd moeten worden. Pups kunnen aan deze evenementen deelnemen zodra ze voor het eerst bij de dierenarts zijn geweest en gezond en in goede staat zijn bevonden.

37. Hoeveel dagelijkse lichaamsbeweging moet ik hebben? Moet ik daarbij los rondhollen of moet ik aan de lijn blijven?

De hoeveelheid benodigde lichaamsoefen ing voor een hond hangt onder meer af van ras, leeftijd en jeugdervaringen. Het heeft niet te maken met zijn grootte; sommige grote of zelfs reusachtige honden hebben minder lichaamsbeweging nodig dan middelgrote, kleine of piepkleine honden. Zodra een hond eenmaal heeft geleerd om op bevel te komen of te blijven zitten, kan hij in staat worden gesteld zijn dagelijkse lichaamsbeweging te nemen zonder aan de lijn te hoeven.

Honden zijn toegewijde en nauwlettende waarnemers van de natuur. Als hij de kans krijgt geeft vrijwel iedere hond er de voorkeur aan zijn dagen buiten door te brengen en ze te vullen met het luisteren naar vogels, het in de gaten houden van langskruipende torren en het snuffen aan ieder geurtje dat op de bries aandrijft Net als sommige mensen gedragen sommige honden zich alsof ze enige afstand nemen van de rauwe werkelijkheden des werelds, alsof zijzelf van een hogere en meer beschaafde rangorde zijn. Andere honden zijn meer ordinair in hun wensen: hebben zij de keus tussen geurig gras of een warme sofa om de uren des levens op door te brengen, dan prefereren zij de sofa. Deze hondse huismussen hebben niet minder lichaamsoefening nodig dan hun grasminnende verwanten: beide groepen dienen elke dag hun hele lichaam te bewegen, bij voorkeur in de vorm van hollen. In het ideale geval bezoeken honden steeds andere plaatsen voor hun lichaamsoefeningen, omdat een nieuwe omgeving stimulerend werkt. Nieuwe aanblikken, geluiden en geuren zijn opwindend. Mensen moeten echter wel voorzichtig zijn bij het van de lijn laten van hun hond in zo’n vreemde omgeving. Snel groeiende, grote honden doen er goed aan ook Vraag 94 even door te nemen.

38. Wat zijn de beste soorten halsband, tuigen lijn voor mij?

De garderobe van een hond varieert met leeftijd, ras en algemeen gedragspatroon. Ronde leren halsbanden zijn uitstekend omdat ze de haren van de nek niet beschadigen; zachte nylon halsbanden zijn bijna even goedmoedig jegens de pels. Slecht gemaakte platte leren halsbanden met scherpe randen laten de vacht in de nek plaatsmaken voor kale plekken, evenals zware metalen halsbanden. Een halsband moet zo strak zitten dat twee mensenvingers er nog onder kunnen. Aan de halsband dient de hond de noodzakelijke identificatie te dragen zoals naam, telefoonnummer en, waar de wet dit voorschrijft, gegevens omtrent vaccinatie. Een tuig is soms beter dan een halsband, vooral voor rassen met een dikke nek zoals mopshonden, of voor Yorkshire terriërs, die vaak een gevoelige luchtpijp hebben. Er zijn speciale uitrustingen voor baldadige of onberekenbare honden, waarbij de lijn zodanig aan het tuig is aangebracht dat er geen spanning op de nek komt te staan, maar bij een onverwachte sprong voorwaarts de neus van het dier omlaag wordt getrokken en de kaken gesloten. Afrolbare lijnen zijn beter dan vaste, mits de mens er op de juiste manier gebruik van maakt. Onderweg van en naar het speelterrein moeten deze lijnen kort gehouden worden, maar eenmaal aangekomen op de plaats van bestemming kunt u de lijn rustig afrollen, waardoor de hond veilig op avontuur kan. Een goed getrainde en verstandige hond kan dan zelfs helemaal van de lijn af.

39. Hoe kan ik mensen dusdanig opvoeden dat ze het spelletje ‘apporteren’met me spelen?

Mensen vinden het heel leuk om dat met honden te doen, dus zal het niet veel moeite kosten om hen in die richting op te voeden. Er is bij beide partijen wel een zekere natuurlijke neiging of aanleg voor vereist. Mensen en honden die er graag hun gemak van nemen zijn in dit spel niet geïnteresseerd, evenmin als door geuren geobsedeerde honden – daarom is het moeilijker om een snuffel-grage bloedhond te leren apporteren dan een kwispelende labrador.

De benodigdheden voor dit spel dienen makkelijk geworpen te kunnen worden, en ze moeten natuurlijk goed en veilig in een hondebek passen. Tennisballen zijn ideaal, behalve voor de allerkleinste honden; ze zijn zacht en stevig en er valt nauwelijks een manier te bedenken waarop ze een verwonding zouden kunnen veroorzaken. Golfballen daarentegen zijn – hoewel qua afmetingen ideaal voor kleine hondjes – te hard, en als ze in de vlucht gevangen worden kunnen ze de tanden van de hond breken. Kongs zijn uitstekend omdat ze zo grillig stuiteren. Frisbees mogen alleen worden gebruikt bij honden met een gering gewicht; zwaargebouwde of te dikke honden kunnen spieren of gewrichtsbanden beschadigen bij het hoog opspringen om een voorbij zeilende frisbee te vangen.

De verstandige hond legt het geapporteerde voorwerp aan de voeten van zijn mens neer en verzoekt vriendelijk doch dringend of deze het opnieuw wil wegwerpen. Als de hond een toegewijde kauwer is, moet hij aan een lange lijn en het object wordt dan slechts een klein eindje weggeworpen. Als dan de hond het niet terugbrengt maar er in plaats daarvan op gaat zitten kauwen, kan hij aan de lijn worden ingehaald en vervolgens met een hapje of een aai worden beloond wanneer hij het voorwerp afstaat De meeste honden hebben heel snel in de gaten dat het veel leuker is om te vangen en terug te brengen dan te vangen en te kauwen. Prijzende woorden zijn dan genoeg, en de opvoeding van beide partijen is voltooid.

40. Wanneer ik aan de lijn zit loop ik steeds te trekken, maar als ik los loop blijft ik keurig naast mijn mens wandelen. Hoe komt het dat de lijn dit gedrag bij mij opwekt?

Tegenover iedere actie staat een overeenkomstige maar tegengesteld gerichte reactie. Honden hebben begrip voor elementaire natuurkunde. Zodra ze spanning op de lijn voelen gaan ze daar tegenaan leunen. Het resultaat is een kokhalzende hond die op z’n achterpoten loopt en een uitgeputte persoon die op z’n hielen achterover leunt.

Dit probleem is vrijwel onvermijdelijk wanneer het de hond wordt toegestaan om de leiding te nemen, en het geeft tevens de reden aan waarom het leren aan de voet of naast zijn mens te lopen zo belangrijk is. In plaats van de lijn met een hand vast te houden en de hond toe te staan te trekken, moet de mens de lijn met twee handen vasthouden, een aan het eind en de andere in het midden, langs het lichaam en zodanig dat de hond terzijde en enigszins achter loopt. Er is dan niet langer sprake van gelijke doch tegengestelde krachten, de hond heeft niets om tegenin te leunen en krijgt niet de kans om voor- of achterwaarts te trekken. Zonder spanning op de lijn, en gebruikmakend van voedsel of speelgoed om de aandacht van de hond te trekken, moet baas of vrouw vervolgens de hond bij de naam noemen en beginnen te lopen. De meeste honden gaan mee, en worden beloond met een aai of een lovend woord. Als de hond begint te trekken geeft de mens een korte felle ruk aan de lijn, maar haalt deze niet in. Beter nog is voor de hond te gaan staan, deze bestraffend toe te spreken en opnieuw te beginnen. Honden trekken alleen aan de lijn omdat ze zich belemmerd voelen. De meeste honden vinden het prettig met andere groepsleden te wandelen en zullen dat gewillig doen zodra ze zich niet meer belemmerd voelen.

41. Hoe kan ik mijn angst voor mensen overwinnen?

Angst is deels erfelijk en deels aangeleerd, en reeds tot een vast patroon geworden als de pup nog maar een paar maanden oud is. Als een hond bang is voor alle mensen, dan moet hij door meerdere mensen liefdevol worden heropgevoed om deze algemene angst kwijt te raken. Wanneer slechts één mens zich bezighoudt met de heropvoeding, zal hij zijn angstvoor deze mens kwijtraken, maar die voor anderen behouden.

Helaas zal een hond die als pup nooit in mensenhanden is geweest altijd een zekere angst behouden voor mensen in het algemeen. Daar kan niet veel aan gedaan worden. Wanneer hij angst heeft aangeleerd door mishandeling door mensen, dan moeten de heropvoeders in eerste instantie aanraking en oogcontact vermijden. Heeft de hond honger, dan wordt hij zacht en kalm toegesproken, voedsel wordt hem frequent aangeboden, en zo wordt hij langzaam gewend aan de goedhartige aanwezigheid van mensen. Als hij ziet hoe andere honden plezier hebben in mensengezelschap is dat des te beter; als zijn angst vermindert en hij mensen gaat zien als leiders en voedselleveranciers, dan zal hij jaloezie ontwikkelen als hij ziet hoe leuk andere honden het vinden om aangehaald te worden. Hij zal zijn deel van de aandacht gaan opeisen. Na enige tijd kan oogcontact worden gemaakt. De mensen moeten bij de hond blijven als hij eet en ze dienen vriendelijke woorden te mompelen. Voedsel is zo’n belangrijke beloning dat het een angstige hond er misschien toe brengt het bevel ‘Zit!” op te volgen. Dan zal de hond spoedig dichterbij durven komen en aanraking toelaten. Dit is de doorbraak. Als meerdere personen betrokken zijn bij het proces, zal hij des te sneller beseffen dat mensen lang niet zo angstwekkend zijn als hij vroeger dacht.

Hoofdstuk 4: Hondenseks.

dogs in love

42. Waarom zijn mannetjes altijd geïnteresseerd in seks, en geven wij vrouwtjes ons er slechts met tussenpozen aan over?

De mannetjes van de meeste soorten zijn opportunisten als het op seks aankomt. Als de omstandigheden zich voordoen zal elke mannelijke hond gaarne paren met ieder beschikbaar teefje. Vrouwtjes zijn selectiever. Zij besluiten wanneer en met wie zij seks zullen hebben.

Voor deze verschillende houdingen zijn hormonen verantwoordelijk. Het mannelijke geslacht heeft elke dag een betrekkelijk constante hoeveelheid mannelijke hormonen in het lichaam, dat in het voorjaar als de dagen lengen nog een klein beetje toeneemt. De belangstelling van een hond voor seks is even constant als het door zijn lichaam circulerende hormoon. Vrouwtjes daarentegen zijn hormonaal gezien betrekkelijk inactief, behalve bij een of twee jaarlijkse gelegenheden als de hypofyse in de hersenen boodschappen naar de eierstokken stuurt om eieren te maken en los te laten. Als dit gebeurt ervaart het vrouwtje een kortstondige toename van het vrouwelijk hormoon oestrogeen. Dit stimuleert haar belangstelling voor seks, met een piek tijdens de ovulatie. Opmerkelijke onderzoeken bij de mens hebben aangetoond dat vrouwen het meest geneigd zijn buitenechtelijke relaties aan te gaan rond de ovulatie, als de oestrogeenspiegel het hoogst is. Het is zeker waar dat bij honden de vrouwtjes onmiddellijk na de ovulatie het meest bereid zijn tot paren, maar ook dan zal het teefje nog selectief zijn in haar keuze met wie ze het doet. Zowel voor als na de hoogste oestrogeenspiegel zal ze, soms met behulp van krachtige overredingsmiddelen, mannelijke seksuele toenaderingspogingen van de poot wijzen.

43. Waarom kan ik geen weerstand bieden aan de ongecontroleerde drang om met mensen te slapen, zelfs met vreemden?

Sommige honden zijn zo volledig vrij van angst voor mensen dat ze bereid zijn ieder mens te knuffelen. Wat hen betreft zijn alle mensen gulle, goedhartige, warme, zorgzame deuropeners, ballengooiers en troosters die bovendien snappen hoe een blikopener werkt Zij zijn verstrekkers van lekkere napjes, ze aaien en kriebelen, en hebben een geruststellende persoonlijkheid. Ze doen geen enkel kwaad, en allen zijn potentiële leiders. Baashonden slapen niet met Jan en alleman. Hoe hoger een hond zichzelf op de sociale lader vindt staan, hoe minder groot de kans dat hij in bed duikt met een vreemdeling – of zelfs met zijn eigen mensen. Iedere hond die denkt dat mensen machtig zijn, en dat hoeft echt niet de laagste hond op de ranglijst te zijn, is redelijk snel geneigd een vreemde in zijn groep te accepteren en hem vriendelijk toe te kwispelen.

Vertegenwoordigers van sommige rassen zoals malamutes, chow-chows en husky’s achten dit gedrag onnodig, terwijl Duitse herders, labradors en de meeste kleine rassen er juist in zwelgen. Als vuistregel geldt dat vrouwtjes sneller met mensen slapen dan mannetjes. Hoewel het slechts een lichte tendens is zijn ze eerder geneigd lichamelijk contact te zoeken en te waarderen met andere leden van de groep, hetgeen betekent dat ze eerder op de rug zullen rollen om te worden gekriebeld, eerder hun eigenaar zullen bepotelen ter verwerving van aandacht, en eerder op een mensenbed zullen springen – als ze de kans krijgen. Dit is volkomen natuurlijk voor het geslacht dat een voedende taak heeft en waardering opbrengt voor het fysieke contact met een nest puppy’s.

44. Mensen tonen zich vaak zeer door mij geschokt. Wie kan mij vertellen waarom ik een gedreven potloodventer ben, en waarom ik er de voorkeur aan geef mij aan mensen te tonen in plaats van aan andere honden?

Deze gedragsvorm is deels een hormonale kwestie en deels aangeleerd. Uitsluitend mannetjes tonen hun geslachtorganen en dan nog alleen als ze opgewonden zijn. Het is normaal jeugdgedrag, maar sommige honden vinden het zo leuk dat ze zelfs op hoge leeftijd nog hun lid blijven tonen.

Een der neveneffecten van domesticering is dat een hond seksueel volwassen is lang voordat hij emotioneel een vergelijkbaar niveau bereikt Bij wolven gebeurt dat ongeveer gelijktijdig op ongeveer tweejarige leeftijd, terwijl honden op die leeftijd emotioneel volwassen worden maar seksueel al ruim een jaar eerder rijp zijn. Deze jongelingen ontdekken plotseling dat een aanhangsel dat voorheen slechts voor een ding diende nu ook andere gebruiksmogelijkheden heeft; ze weten alleen niet wat die mogelijkheden zijn, dus gaan ze aan het experimenteren. De meeste van deze honden hebben nooit de gelegenheid een loops teefje te zien, laat staan haar te ruiken – en in afwezigheid van hondse vrouwtjes kunnen mensen ineens heel opwindend worden. Mensen vinden het leuk om honden aan te raken en met hen te spelen, waarbij ze niet beseffen dat aanraking en spel essentiële en opwindende onderdelen zijn van het normale hondse seksuele voorspel. In de natuur wordt de paring altijd voorafgegaan door uitlokkende activiteiten van het vrouwtje dat soms zelfs het mannetje bestijgt Als een jonge hond spelen en stoeien met mensen seksueel opwindend vindt, dan wordt dit al snel een aangeleerd en zichzelf instandhoudend gedrag. De meeste honden gaan minder pronken met hun uitrusting zodra zij emotioneel volwassen worden.

45. Moet ik veilig vrijen en voorbehoedsmiddelen gebruiken?

Honden vrijen van nature veilig: beide seksen wassen ogenblikkelijk na de paring hun geslachtsdelen. Maar er zijn situaties waarin menselijke hulp seks nog veiliger kan maken. In meerdere werelddelen, maar vooral in Noord–Amerika, kan de onplezierige Brucella-infectie bij de paring worden overgedragen. Hoewel deze ziekte zich openbaart in koorts, gezwollen klieren en pijnlijke gewrichten, vertonen niet alle honden die dragers van de bacterie zijn ook de symptomen. Reuen en teefjes kunnen beide symptoomloze drager zijn, en zonder dat iemand het weet de ziekte doorgeven bij iedere keer dat ze paren. In de Verenigde Staten is dit een der meest voor komende oorzaken van onvruchtbaarheid bij honden. Er bestaat geen vaccin tegen Brucellose, maar dekreuen dienen elke drie maanden een bloedtest te ondergaan, en vlak voordat een teefje door zo’n reu gedekt wordt zou haar bloed eigenlijk ook getest moeten worden, maar daar moeten de mensen zelf voor zorgen.

Anti-conceptie is een heel andere zaak. Teefjes kunnen kiezen tussen twee medische vormen van anti-conceptie: de naald en de pil. Beide methoden verhinderen de ovulatie en komen qua veiligheid dicht in de buurt van de 100 procent, want als een teefje niet ovuleert wil ze ook niet paren. Om veiligheidsredenen moet de voorkeur worden gegeven aan de pil of een daarmee overeenkomende hoeveelheid druppels in het voedsel, boven de langdurig werkende injecties. Alle methoden brengen echter de mogelijkheid van een verhoogde kans op infectie van de baarmoeder met zich mee.

46. Hoe word ik dekreu?

Dekreuen moet goed uitziende rashonden zijn die bereid zijn om geld te vragen voor seks. Teneinde er een te worden dient de hond speciale kwaliteiten, geschiktheden of vaardigheden aan te kunnen tonen. Helaas betekent dit in de meeste landen dat hij een succesvolle Mister Dog is – dat hij prijzen wint op hondenshows. In het ideale geval bezit de dekreu verscheidene karakteristieken: een goede persoonlijkheid, intelligentie, een uitstekende fysieke bouw, en een totaal ontbreken van iedere erfelijke ziekte of afwijking. Dit is niet altijd allemaal het geval. Vele kennels registreren geen bekende erfelijke afwijkingen zoals in het voorgeslacht schuilende blindheid of arthritis, en dragers van deze genen hebben zich zozeer vermenigvuldigd dat sommige rassen er bijna aan kapotgegaan zijn.

De vraag ‘Bij jou of bij mij?” speelt voor de dekreu geen enkele rol. Hoewel hij altijd bereid is tot seks levert hij de beste prestaties op eigen terrein. Soms raakt hij zelfs zo gewend aan seks in zijn eigen huis dat hij zijn eigen vloermat moet zien en erop staan voordat hij opgewonden kan raken.

Hoewel het bijzonder avontuurlijk lijkt, leiden sommige dekreuen een saai en afgezonderd leven. Tenzij ze op een hondenshow zijn of genieten van seks met geheel onbekende dames, brengen ze hun dagen opgesloten in de kennel door, niet in staat om de dagelijkse vreugden te beleven die deel uitmaken van het leven als beste vriend van een of meer mensen. Het mag dan de hemel op aarde lijken, maar het vak van dekreu heeft beslist zijn nadelen.

47. Gisteren liep ik in het park, me bezighoudend met mijn eigen zaken en de verschillende geuren opsnuivend, toen ik werd benaderd dooreen vreemdeling met wie ik uiteindelijk besloot seks te hebben. Nu vrees ik dat ik in verwachting ben. Wat moet ik doen?

Zwangerschap is onder deze omstandigheden zeer waarschijnlijk, hetgeen een bezoek aan de dierenarts noodzakelijk maakt. Een teefje is alleen bereid tot paren als ze recentelijk heeft geovuleerd. Dit betekent dat seksueel contact tussen honden veel vaker tot nageslacht leidt dan dat van, bijvoorbeeld, mensen. (Mensen mogen dan paren als konijnen, maar de activiteiten zijn in verreweg de meeste gevallen bedoeld voor het onderhouden der sociale contacten en niet voor de voortplanting. Konijnen en honden daarentegen paren uitsluitend voor de voortplanting.) Innesteling van het bevruchte ei kan worden voorkomen als het teefje op het juiste moment een injectie met vrouwelijke hormonen krijgt. Wanneer deze injectie te kort of te lang na de paring wordt gegeven vindt de innesteling toch plaats, en zodra dat eenmaal is gebeurd wordt abortus veel moeilijker. Er zijn chemische abortusmethoden maar deze zijn nogal onbevredigend. In dit stadium kan slechts een hysterectomie de zwangerschap beëindigen. Een van de nadelen van de morning-after injectie is dat het de cyclus terugdraait naar het begin. Dat houdt gewoonlijk in dat tien tot veertien dagen later een nieuwe eisprong zal plaatsvinden, dus de dame moet extra waakzaam zijn dat zij niet opnieuw voor de charmes van een innemende vreemdeling valt.

48. Hoe kom ik erachter of ik zwanger ben? Moet ik bepaalde gewoontes veranderen? Hoe lang zal de zwangerschap duren?

Sommige honden hebben niet in de gaten dat ze zwanger zijn en vertonen hun normale gedrag tot de weeën beginnen, maar de meeste honden krijgen een week of wat na de paring wel in de gaten wat er aan de hand is. Dat is het moment waarop de hond het lichamelijk wat rustiger aan moet gaan doen. Een typische zwangerschap duurt ongeveer drieënzestig dagen, maar pas vijfendertig dagen na de paring gaan de tepels opzetten en wordt de buik merkbaar dikker – de eerste duidelijke tekenen dat de teef drachtig is. Iets eerder, rond de achtentwintigste dag, kunnen mensen door de buik van het teefje voorzichtig te betasten de golfbal-achtige foetussen in de baarmoeder tellen. Dit is moeilijk bij honden die dik of heel gespannen zijn, en dan is een echoscopisch onderzoek de aangewezen weg. Deze methode van zwangerschapsdiagnose is het meest accuraat tussen twintig en vijfentwintig dagen na de paring. Elk klein golfbalvormig foetusje is duidelijk zichtbaar op het beeldscherm. Als diagnosemiddel blijft echoscopie ook later in de zwangerschap heel makkelijk, maar doordat de pups zo snel groeien wordt het al gauw moeilijk hen te tellen. Na tweeënveertig dagen zit er kalk in de botten van de zich ontwikkelende puppy’s, zodat de dracht met behulp van röntgenstralen goed te zien is.

Na ongeveer negenenveertig dagen gaan de melkklieren van de moeder opzetten en vullen zich met melk, en na zesenvijftig dagen kan ze een waterige afscheiding uit haar tepels gaan produceren. Dit betekent dat de melk nu ook gauw beschikbaar zal zijn. In deze gevorderde stadia van zwangerschap dient het teefje te onthouden dat ze niet meer zo lenig is als voorheen. Haar zwaartepunt is veranderd en de inhoud van haar baarmoeder werkt als een zware slinger, haar hinderend bij het pijlsnel maken van bochten, wat ze onder aanmoedigende omstandigheden nog steeds wil doen.

Omdat een hormonale schijnzwangerschap het normale einde is van iedere reproduktieve cyclus, zijn urinetests waardeloos bij het diagnostiseren van een zwangerschap. Het zwangerschapshormoon is zelfs aanwezig als de hond helemaal niet drachtig is. Sommige bijzondere bloedtests zijn ontwikkeld, maar ook deze zijn niet echt nauwkeurig. Gelukkig beseffen de meeste teefjes wel dat ze drachtig zijn, en verminderen ze zelf hun activiteiten en daarmee het risico voor de pups.

49. Ik ben zacht en gevoelig. Is het gunstig voor ml] om een nest te hebben of kan ik maar beter worden gesteriliseerd?

In tegenstelling tot mensen heeft zelfs de zachtste, meest gevoelige hond geen levenslange behoefte om te verzorgen. De voordelen die het moederschap voor honden heeft zijn anders dan die voor mensen.

Er ontwikkelen zich sterke sociale banden tussen moeder en pups, die de pups helpen te overleven. Ze voedt hen, troost hen en zal zich doodvechten om hen te beschermen – tot aan een zeker punt. Dit punt wordt reeds bereikt als de pups nog erg jong zijn. Het begint zodra hun naaldscherpe tanden tijdens het zogen in de tepels bijten. Dat doet pijn, en de jongen worden bestraft of de moeder loopt gewoon weg. Dat is ook precies de reden waarom de tanden van puppy’s zo scherp zijn, want dit is het eerste stadium in een natuurlijk scheidingsproces dat de banden tussen moeder en pups verbreekt.

In de eerstvolgende weken, als de pups groeien en het melkproducerende hormoonniveau bij de moeder daalt, verandert de rol van de pup van afhankelijkheid in die van mededinger. Het nest gaat een groep vormen en, hoewel de moeder de leiding behoudt, komt uiteindelijk de dag waarop een pup haar zal uitdagen. Inmiddels zijn vrijwel alle moederlijke gevoelens verdwenen en vervangen door gevoelens van competitie.

Sterilisatie kan de zachtaardigheid van een hond beïnvloeden, maar alleen als het teefje al een neiging tot dominante agressiviteit heeft Zachte en vriendelijke honden blijven dat ook na de sterilisatie, maar dominante teefjes worden nog dominanter nadat ze zijn gesteriliseerd en niet langer de verzachtende effecten ondervinden van de halfjaarlijkse dosis vrouwelijke hormonen.

50. Zal ik door castratie dik en saai worden?

Als de calorieën niet in de gaten worden gehouden kan castratie een hond inderdaad dik, maar nimmer saai maken. Bij reuen zowel als teefjes verbruikt de seksuele cyclus een flink aantal calorieën. Honden verbruiken energie als ze op zoek zijn naar seks, en het aanmaken van eicellen of sperma kost ook calorieën. De oestrogeencyclus bij teefjes en de met seks verbonden agressie en territoriumbewaking bij reuen kosten flink wat energie. Na behandeling daalt deze vraag naar energie, en de hoeveelheid voedsel dient evenredig te dalen.

Castratie verandert bepaalde mannelijke gedragspatronen, maar die veranderingen zijn eerder interessant dan vervelend. De meeste gecastreerde honden hebben niet meer zo’n grote behoefte om urinegeurvlaggen uit te zetten in hun territoria. Minder geurvlaggendrang maakt hen aantrekkelijker als gezelschap voor de mens, en zo merkt de hond dat hij minder vaak wordt bestraft en dat er vaker met hem wordt gespeeld. Castratie vermindert ook de zwerf-drang en de met seks verbonden agressie tussen mannetjes onderling. Vermindering van dit gedrag heeft vermindering van gevaar tot gevolg. Castratie beïnvloedt geen enkele andere vorm van agressie evenmin als de natuurlijke nieuwsgierigheid van de hond; het verdrijft alleen seks van de eerste plaats op de prioriteitenlijst van de hond en gunt daardoor andere activiteiten als jagen, spoorzoeken, apporteren of spelen een grotere kans. Als een hond gecastreerd moet worden dienen zijn mensen in de eerste maanden na de operatie goed op de hoeveelheid calorieën die hij binnenkrijgt te letten. Een eenvoudige vuistregel is het onmiddellijk na de castratie verminderen van het aantal calorieën met tien procent. Een vermindering met vijfentwintig procent is ook normaal, maar alleen wanneer de hond ondanks eerdere vermindering blijft aankomen in gewicht.

51. Waarom probeer ik seks te hebben met alles wat Ik ziet kussens, knieën, katten, alles? Ben ik gewoon oversekst?

Dit is het gedrag van jonge, of oversekste, of onervaren honden. De meeste honden bereiken hun puberteit in de privacy van een mensenhuishouden. Hoewel er veel families zijn met meer dan één hond, woont het merendeel van de honden toch alleen met zijn mensen. Dit betekent dat wanneer de eerste seksuele drang opkomt, zü geen andere honden hebben om samen te experimenteren, dus kiezen ze datgene wat wel voorhanden is, zoals een mens, een kussen of zelfs een kat.

Masturbatie is een doodnormale honde-activiteit, maar de meeste mensen vinden het onaangenaam en storend, in het bijzonder wanneer de hond het doet ten overstaan van of zelfs met een bezoeker. Sommige honden hebben hun favoriete kussen en slepen dit mee naar een stil hoekje voor wat afgezonderde stimulatie. Andere honden, afhankelijk van hun afmetingen, geven de voorkeur aan menselijke ellebogen of knieën. Zachte speelgoederen zijn volgens sommige honden speciaal ontworpen als seksueel hulpmiddel.

Een krachtig ‘Nee!”, gecombineerd met een minuut afzondering in een stille en lege kamer iedere keer als de hond masturbeert, zal het plezier zodanig wegnemen dat het aanstootgevende gedrag binnen een paar weken geheel verdwijnt Als een jonge hond niet wordt berispt zodra hij begint met masturberen, dan wordt het al gauw een ingeworteld gedrag dat later veel moeilijker valt uit te bannen.

52. Waarom raak ik opgewonden van gecastreerde mannetjes en heb ik geen belangstelling voor teefjes, zelfs niet als ze zich aan mij aanbieden?

Homoseksualiteit komt voor bij veel zoogdiersoorten, maar het opgewonden raken door een gecastreerde reu houdt niet per se de wens tot seks in. Als een hond echt homoseksueel was dan zou hij trachten te paren met mannetjes in plaats van met vrouwtjes. Dit gebeurt echter hoogst zelden. Sommige mannetjes zijn onverschillig jegens vrouwtjes, en nemen geen enkele notitie van de dames die demonstratief hun bereidwillige achterwerk tonen en anderszins, opdringerig doen. Ongeïnteresseerde honden zijn vaak zeer op mensen gericht en hebben geen seksuele ervaring – maar ook in mannetjes zijn zij niet geïnteresseerd. Dat sommige reuen gecastreerde soortgenoten trachten te beklimmen komt door twee verwante oorzaken. De eerste is dat ze geprobeerd hebben alle mogelijke andere zaken te bestijgen, maar zonder succes. Ze hebben getracht met teefjes te paren maar werden weggejaagd; ze hebben het met reuen geprobeerd en werden gebeten; maar toen ze hetzelfde bij een castraat probeerden werden ze niet gebeten en evenmin weggejaagd, dus gingen ze door. Een les was geleerd.

De verwante tweede oorzaak is dominantie. Beklimmen en dan met het bekken stoten is duidelijk seksueel, maar het is ook symbolisch dominant Een hond beklimt en bestoot een andere hond om eenvoudig te tonen dat hij de baas is. Zelfs teefjes willen zich wel eens op deze manier gedragen. Het beklimmen van een gecastreerd mannetje kan onder bepaalde omstandigheden een zuiver seksuele handeling zijn, maar onder andere omstandigheden is het slechts vertoon van autoriteit.

53. Toen ik onlangs seks had bleef ik vastzitten. Pas na een half uur konden mijn partner en ik weer los van elkaar komen. Ik schaamde me halfdood. Wat was er aan de hand?

Vast blijven zitten is een natuurlijk onderdeel van de paring, dat ervoor zorgt dat het geloosde zaad in de vagina blijft, en bovendien andere honden verhindert met het ontvankelijke teefje te paren. De reu heeft een deel aan zijn penis dat na de zaadlozing opzwelt als een ballon. Gelijktijdig trekken spieren in de vagina van het teefje zich samen zodat er een praktisch waterdichte afsluiting ontstaat, als een kurk in een fles. Die zwelling bij het mannetje wordt soms ook zichtbaar als hij opgewonden raakt en zijn penis niet in het lichaam terug kan trekken. Als de hele zaak niette droog wordt gebeurt dat vanzelf na tien tot vijftien minuten, dezelfde tijd die het natuurlijke vastzitten aan een teefje gewoonlijk in beslag neemt.

Tijdens het aan elkaar vastzitten tilt het mannetje vaak een van zijn achterpoten over de rug van het teefje heen zodat ze achterwerk aan achterwerk komen te staan, een enigszins lachwekkende houding waarin beide zorgelijk naar de grond staren of stilletjes hondedromen dromen. Het ziet er stom uit, maar het is een nuttige voorzorg van moeder natuur, omdat de staart aan staart staande honden gevaar uit elke richting kunnen zien aankomen zolang ze zich in deze defensief gezien toch wat moeilijke en bovendien compromitterende situatie bevinden.

54. Hoe komt het toch dat ik steeds nadat ik loops ben geweest prikkelbaar ben, kort aangebonden tegen andere honden en tegen mensen, en dat ik soms melk produceer ook als ik helemaal niet drachtig ben?

Al dit gedrag wordt veroorzaakt door hormonale veranderingen die na het loops zijn plaatsvinden. In tegenstelling tot de meeste andere zoogdieren ondergaat een teefje na iedere oestrogeency-clus zwangerschapshormoonveranderingen – of ze nu drachtig is of niet.

Nadat de eicellen in de eileiders terecht zijn gekomen gaan de achtergebleven holtes in de eierstokken progesteron produceren, het zwangerschapshormoon. Dit is een efficiënte manier om te verzekeren dat de baarmoeder klaar is voor het ontvangen van bevruchte eicellen, maar in plaats dat het systeem zichzelf uitschakelt als er geen bevruchte eieren zijn, gaan de eierstokken rustig door met de progestero nproduktie gedurende de volle twee maanden die een echte zwangerschap in beslag zou nemen. Het hormoon beïnvloedt lichaam en gedrag van het teefje. Haar smaakpapillen kunnen veranderen, evenals haar eetlust Ze kan rustiger worden en er de voorkeur aan gaan geven om te ontspannen en te doezelen in plaats van wilde spelletjes te spelen. Vaak zal ze nestachtige plekjes zoeken onder tafels en achter sofa’s. Ze kan bezitterig doen over speelgoed en het rondsjouwen alsof het puppy’s zijn.

In de latere stadia van de schijnzwangerschap kan het teefje melk gaan produceren, soms zoveel dat medicijnen nodig zijn om het te verminderen. En ze kan een moederlijke agressie ontwikkelen, een van de imponerendste vormen van hondse autoriteit, waardoor ze haar ‘nest’ en haar ‘pups’ bezitterig gaat beschermen. Gelukkig beëindigt deze cyclus zichzelf, en wel twee maanden nadat ze is begonnen.

55. Mijn mensen willen mij door mijn eigen vader laten dekken. Komt daar geen misvormd en imbeciel nageslacht van?

Incest kan inderdaad gevaar opleveren voor het nakroost, maar het is wel de manier waarop de meeste honderassen tot stand zijn gekomen. Inteelt en raszuivere voortplanting worden toegepast om bepaalde lichamelijke kenmerken van de hond door te geven. Als er in het nest een reu zit met blauwe ogen, dan kan men later de moeder door deze zoon laten dekken in de hoop de blauwe ogen verder te fokken. Als in het nest een reu en een teefje met deze unieke kenmerken voorkomen, dan kan de broer de zus weer dekken wanneer ze beide geslachtsrijp zijn. Deze manier van selectief fokken benadrukt bepaalde lichamelijke karakteristieken, maar er is een goede kans dat op deze manier ook defectieve genen worden samengebracht Er zwerft altijd wel ergens een defectief gen rond in de chromosomen, maar de kans dat dit met een collega wordt gecombineerd zodat een probleem ontstaat is normaal gesproken heel gering. Hemofilie of Moeder-ziekte is zeldzaam bij honden omdat het gen dat deze ziekte draagt recessief is. Hemofilie komt dan ook zelden voor in gemengd gefokte honden. Maar door selectief fokken op bepaalde kenmerken, en het creëren van specifieke rassen, heeft de mens in deze rassen de genen die hemofilie veroorzaken juist bijeengebracht Net als met de voormalige Russische tsarenfamilie heeft inteelt vele rassen zoals de Sint Bernhard heel gevoelig voor bloederziekte gemaakt Veel meer dan imbeciliteit is hemofilie het grote risico bij inteelt.

56. Waarom heb ik mijn pasgeboren baby’s opgegeten? Heb ik te veel griezelfilms gezien?

Kannibalisme komt zelden voor bij honden, maar het is niet volledig onbekend. Het treedt verhoudingsgewijs vaak op bij rassen die oorspronkelijk op vechten zijn gefokt Het komt vaker voor bij een onervaren en nerveuze moeder dan bij een ervaren, ontspannen teefje.

Het risico van kannibalisme is groter na een keizersnee dan na een natuurlijke geboorte, dus na een keizersnee moeten de mensen vierentwintig uur het nieuwe nest bewaken. Als het teefje uit haar verdoving bijkomt in een vreemde omgeving met vreemde geuren, omgeven door een aantal kleine, piepende beestjes die ze nog nooit eerder heeft gezien, kan ze zich op onvoorspelbare wijze gaan gedragen.

Zelfs na een gewone bevalling laten sommige moeders zich gaan, door natuurlijk baringsgedrag te overdrijven. In plaats van de navelstreng door te bijten en de placenta op te eten, nuttigen ze achtereenvolgens de nageboorte, de navelstreng en de pup. Kannibalisme is een onaangename maar wel natuurlijke manier van geboortebeperking bij zoogdieren als hamsters en muizen. Bij honden is het niet normaal, maar men moet wel met de mogelijkheid rekening houden. Gedurende enkele dagen mag men Staffordshires en Engelse bullterriërs niet uit het oog verliezen, evenmin als Amerikaanse staffs en mopshonden. Pas wanneer de moeder zich ontspant en tevreden haar pups likt en voedt, en als de navelstreng verschrompeld is, kan de wacht worden beëindigd.

57. Mijn mensen willen mij laten paren om hun kinderen seksuele voorlichting te geven. Is dat wel eerlijk?

Nee, dat is het niet Als mensen hun kinderen seksuele voorlichting willen geven, dan kunnen ze die op veel relevantere wijze verstrekken dan door de jeugd te laten kijken naar twee parende honden.

Vrijwel overal ter wereld is een overschot aan ongewenste pups. Iedere hondse zwangerschap moet worden georganiseerd, niet als les voor de kinderen, maar omdat de mensen van die specifieke paring puppy’s willen hebben. En voor het resulterend nageslacht dienen goede huizen beschikbaar te zijn. Dit betekent niet dat de levenscyclus niet instructief voor kinderen zou zijn – want dat is hij wel. Kinderen kunnen over voortplanting leren door begrip te krijgen van conceptie en van wat er precies gebeurt bij een geboorte. Maar als seksuele voorlichting of les in verzorging is het povertjes. Als honden het voorbeeld zijn dan leren kinderen al snel dat seks niets anders is dan er even overheen, en dat de vader met de opvoeding van de kinderen niets te maken heeft.

Omdat honden worden gehouden in een menselijke omgeving, zijn mensen ervoor verantwoordelijk dat hun voortplanting geregeld wordt Dit betekent dat het welzijn van het nageslacht uit iedere paring zwaarder moet wegen dan andere overwegingen.

Hoofdstuk 5: Dieet

58. Ik ben gek op konijnekeutels. Paardevijgen brengen mij het water in de mond. Ik kan de neiging om uit de kattebak te snoepen niet weerstaan. Ik eet soms zelfs mijn eigen drollen op. Ben ik ziek?

Dit is allemaal doodgewoon hondegedrag. Honden hebben een natuurlijke, zelfs gezonde belangstelling voor ontlasting, maar mensen vinden deze interesse nogal onsmakelijk. In tegenstelling tot katten, die hun voedsel zo vers mogelijk willen hebben, eten honden graag aas. Smaak is belangrijk voor een hond maar niet zo belangrijk als voor de mens. Honden hebben minder smaakpapillen; ze registreren geen fijne gradaties van zoet, zuur, bitter en zout, maar waarschijnlijk alleen maar algemene reacties Zoals prettig, neutraal en onprettig. De geur en de manier waarop voedsel aanvoelt zijn belangrijker dan de smaak – en poep ruikt en voelt heerlijk.

Mest, in het bijzonder die van planteneters, is voedzaam voor een hond. Het bevat vaak voedingsstoffen en enzymen die de stofwisseling van de hond ten goede komen. Puppy’s, vooral snelgroeiende, eten waarschijnlijk voor het eerst poep bij wijze van experiment Het vinden en het proeven ervan is plezierig. Als de handeling wordt beloond, en dat kan komen doordat de pup de poep lekker vindt of doordat hij er een boel menselijke aandacht mee trekt, wordt het oorspronkelijke experiment al gauw een gewoonte. Soms eten honden ontlasting omdat ze een tekort aan spijsverteringsenzymen hebben. Wanneer dit het geval is moeten hun mensen het hondedieet aanvullen met hetzij enzympreparaten, hetzij enzymen bevattende voedselsoorten zoals ananas, pompoen, mergpompoen of papaya.

59. Soms laat ik zo’n smerige wind dat ik er zelf de kamer door wordt uitgejaagd. Hoe kan ik daar iets aan veranderen?

Darmgas wordt geproduceerd door bacteriën, en het aantal gas-vormende bacteriën is afhankelijk van het gegeten voedsel. Verandering van dieet is het verstandigste wat een hond onder bedoelde omstandigheden kan doen om sociaal wat meer aanvaardbaar te worden.

Winderigheid wordt vaak in verband gebracht met bepaalde groenten zoals bonen en erwten, maar er zijn nog veel meer voedselsoorten die bacteriegroei in het maagdarmkanaal van de hond bevorderen. In feite kan niet eens precies worden vastgesteld wat nu wel en wat nu niet tot winderigheid bij honden leidt Theoretisch is vezelrijk voedsel een boosdoener, en voedsel meteen hoog eiwitgehalte niet. In de praktijk echter veranderen sommige sterk eiwithoudende maaltijden van puur vlees de hond in een ware gasfabriek, terwijl een vezelrijke hap van lage kwaliteit dat soms helemaal niet doet.

Antibiotica leiden soms tot euvelriekende winden omdat ze het inwendige bacterie-evenwicht verstoren. Als dit gebeurt kan het eten van yoghurt met ‘goede’ bacteriën het probleem oplossen. In andere omstandigheden moet de hond zijn eetgewoonten veranderen door verschillende voedselcombinaties uitte proberen, elke gedurende een paar weken, om erachter te komen welke combinaties de fraaiste drollen met het minste gas produceren. Als een hond erg gesteld is op zijn bestaande dieet en niet wil veranderen, kunnen yoghurt of andere speciale bacteriën bevattende voedsel-supplementen aan zijn maaltijd worden toegevoegd om de spijsvertering te verbeteren, en ervoor te zorgen dat de hond zich weer zonder schaamte in alle kringen kan vertonen.

60. Waarom heb ik zo’n hekel aan eerlijk delen, en waarom wil ik altijd hebben wat een andere hond heeft in plaats van dat wat ikzelf krijg?

Jaloezie is een natuurlijk onderdeel van hondegedrag, en jaloezie met betrekking tot voedsel is een van de meest algemene manifestaties. Zelfs als een hond het grootste, prachtigste, sappigste, viezigste en lekkerste bot heeft dat op de wereld bestaat, dan nog zal hij geneigd zijn een miezerig kippepootje waarmee een andere hond rondloopt eveneens te begeren. Deze houding is een integraal onderdeel van groepsgedrag. In de groep houdt degene die deelt minder over, maar als je neemt heb je meer, waardoor je lichamelijk sterker wordt en opschuift in de naar leiderschap voerende pikorde.

Huishonden tonen hun autoriteit op dezelfde manier: de nemers zijn dominanter dan de delers. Huishonden hebben nog een andere reden voor dominant gedrag. Zij scharen wat jaloezie omtrent bezittingen aangaat mensen gemakshalve onder de honden – in feite denken de meeste viervoeters dat mensen ook inderdaad honden zijn – en mensenvoedsel ruikt en smaakt heel wat beter dan wat de hond in zijn eigen bakje vindt Dus als de familie plaatsneemt voor de maaltijd, heeft de hond twee goede redenen om datgene wat zijn mensen eten te preferen boven wat hij zelf krijgt De eenvoudige en effectieve methode die mensen moeten toepassen om van dit probleem af te komen is de hond nimmer iets van tafel te geven, en hem pas te voeden als ze zelf klaar zijn met eten. Als hij de mensen als eersten ziet eten begrijpt hij intuïtief dat dit onaantastbare groepleiders zijn – die eten immers het eerst Dit zal zijn dominantie verminderen, evenals zijn natuurlijke drang om datgene te begeren wat de mensen hebben. Zijn wens om te bezitten wat een andere hond heeft zal er niet door verminderen, dus als twee honden elk een bot krijgen dienen ze om conflicten te voorkomen hun maaltijd in verschillende vertrekken te nuttigen.

61. Mijn mensen geven mij elke dag hetzelfde voedsel. Moet ik niet een wat meer gevarieerd dieet hebben?

Mits een dieet uitstekend is samengesteld en uitgebalanceerd, bestaat er geen bezwaar tegen dat de hond het gedurende haar hele leven eet Dit veronderstelt wel een groot vertrouwen in de vaardigheid der voedselbereiders om ervoor te zorgen dat iedere vitamine, elk sporenmineraal, alle essentiële vetzuren en aminozuren aanwezig zijn in de correcte hoeveelheden, dus variatie in het dieet doet zeker geen kwaad en waarschijnlijk zelfs goed. Honden worden vaak echte gewoontedieren. Ze stellen routine op prijs, waaronder soms de wetenschap dat ze een bepaald voedsel iedere dag op een bepaald uur krijgen. De frequentie is belangrijk. Anatomisch gezien is een hond erop gebouwd om zich een- of tweemaal per week volledig vol te proppen en dan de aldus opgebouwde reserves te verbruiken. Als ze de kans krijgen vinden ze het prettiger om vaker te eten, minstens een- of tweemaal per dag. Deze frequentie wordt vroeg in het leven bepaald, en later kan ze wel zonder problemen worden verhoogd, maar de hond vindt het heel onaangenaam als ze wordt verminderd. Uit standpunt van voedingswaarde is het aantal maaltijden per dag onbelangrijk; slechts het aantal dagelijkse calorieën is van belang. Het veranderen van merk of de overgang van de ene naar de andere soort zoals droog, halfdroog of blikvoer, is voor sommige honden heel opwindend terwijl andere er juist diarree van krijgen. Een alternatief is het handhaven van wat de hond lekker vindt, en daar vitaminen en mineraalsupplementen aan toe te voegen. Deze zijn waarschijnlijk overbodig maar in de vorm van snoepjes smaken ze lekker, kunnen worden gebruikt als beloning bij de training, vullen wellicht een onbekend gat in de voedselvoorziening op en doen, wanneer ze tenminste in de aanbevolen hoeveelheden worden verstrekt, geen kwaad.

62. Hoewel ik goed wordt gevoed en zelfs een beetje te dik ben, schuim ik toch de straten af op zoek naar voedsel. Waar komt dit door?

Straatschuimen is leuk. Het is echt hondewerk. Het is opwindend en belonend. Een hond kan zijn zintuigen gebruiken op de manier waarvoor ze zijn bedoeld: snuffelen, onderzoeken en consumeren. Zoals rijke zakenlui transacties afsluiten niet omdat ze nog meer geld nodig hebben maar omdat ze het leuk vinden, geven honden zich over aan straatschuimen niet omdat ze meer voedsel nodig hebben maar omdat ze er een kick van krijgen. Dit is waarom zelfs weldoorvoede honden het doen.

Verveling is een vast onderdeel van de drang tot straatschuimen. Werkhonden zoals politie-, reddings- of geleidehonden, moeten hun aandacht bij andere zaken houden, en zijn minder geneigd tot straatschuimen en vuilnisbakken plunderen dan honden wier verdere activiteiten hoofdzakelijk bestaan uit het feilloos imiteren van een kussen op de sofa. Voor de meeste huishonden is het dagelijks bezoek aan een park of ander recreatieoord het hoogtepuntvan de dag, de enige gelegenheid waarbij alle zintuigen worden gebruikt om te onderzoeken wie eerder op die plaats is geweest en welk voedsel er zou kunnen worden aangetroffen. Bij het ontbreken van voldoende lichaamsbeweging worden voedsel en gevoederd worden soms de belangrijkste zaken in het leven. In plaats van te leven voor beweging leven sommige honden om te eten, en het vinden van voedsel wordt de enige reden van hun bestaan. Als dit plaatsvindt wordt straatschuimen uitgetild boven de zelfbelonende activiteit die het van nature al is: het wordt een levensvervulling.

63. Waarom heb ik toch die sterke aandrang om botten te begraven?

Botten begraven is een overblijfsel uit de prehistorie van de hond, toen hij voedsel moest opslaan voor tijden van honger. Alle honden hebben de aanleg tot het begraven van botten, maar er zijn er niet veel die hun ambitie ook waar kunnen maken. Veel honden zien botten alleen op de etensborden van hun mensen. Zelf krijgen ze ze nooit vanwege de (vaak overdreven) angst voor problemen die het eten van botten zou kunnen veroorzaken. Ingeslikte botten kunnen constipatie teweegbrengen, of zelfs een complete blokkering van het maagdarmkanaal die slechts operatief kan worden opgeheven. Honden die nooit een bot zien hebben dezelfde aandrang als andere honden, dus begraven zij snoepjes, kauwspeelgoed en koekjes. Wanneer er geen tuin ter beschikking is, trachten deze misdeelde honden hun voorwerpen te begraven in tapijten, bij voorkeur in een hoekje, en proberen gefrustreerd het ‘begraven’ object te verbergen door met de neus tegen het tapijt te duwen.

Honden met tuinen begraven voorwerpen eerder symbolisch dan met een praktisch doel, want meestal vergeten ze waar ze liggen en graven ze nooit meer op. Sommige honden begraven katten of eekhoorns die ze hebben gedood, om ze smakelijk te laten worden. Wilde hondachtigen zoals vossen begraven vogeleieren en graven ze later ter consumptie weer op. Het begraven van voedsel beschermt dit tegen andere schuimers en vormt een provisiekast voor moeilijke tijden. Omdat honden zo lang door mensen zijn gevoed, is het begraven van botten meer een symbolische dan een praktische handeling geworden.

64. Soms krijg ik de neiging om als een koe te gaan grazen. Ik dacht dat ik een vleeseter was. Betekent deze drang dat ik in feite een stiekeme vegetariër ben?

Hoewel honden carnivoren zijn die van vlees houden zijn ze niet, zoals katten, volledig afhankelijk van vlees om te overleven. Grazen is normaal, zelfs gunstig voor een hond. Gras voegt vezels toe aan het dieet Dit geeft de inhoud van de darmen meer volume en bevordert de doorvoer naar het achterste einde van het darmkanaal. Net als bij mensen kunnen vezels in het voedsel uit medisch oogpunt gezond zijn, door het reduceren van de kans op ingewandskanker. Veel honden eten niet zomaar gras, maar zoeken naar speciale grassoorten of kruiden. Deze herbivore honden geven de voorkeur aan sappig, met dauw bedekt voorjaarsgras boven droge oudere soorten. Vergelijk het maar met een bak verse salade, en de dauw met vinaigrette. Later in het jaar willen honden nog wel eens verschillende soorten bessen eten, in het bijzonder bramen. Dit is geen toevallig gedrag, maar een weloverwogen keuze.

Omdat ze in hun eigen lichaam essentiële vetzuren en aminozuren kunnen aanmaken, zijn honden in tegenstelling tot katten in staat tot overleven op een puur vegetarisch dieet- maar dat is niet waarvoor ze zijn ‘ontworpen’. Plantaardige vetten en eiwitten kunnen noodzakelijke bouwstenen vormen, maar het is moeilijker om een goede balans aan voedings- en andere stoffen uit uitsluitend planten te halen dan uit een combinatie van plantaardig en dierlijk voedsel. Honden zijn in werkelijkheid omnivoren. Ze zijn bereid alles te proberen, en kunnen op z’n tijd een lichte vegetarische maaltijd zeer op prijs stellen.

65. Ik heb mijn goede en mijn slechte dagen. Houdt mijn dieet verband met die wisselingen in mijn stemmingen gedrag?

Er is geen absoluut bewijs dat dieet verband houdt met de stemming van honden, maar er zijn wel (overigens tegenstrijdige) aanwijzingen dat datgene wat een hond eet verband kan houden met zijn gedrag. Sommige mensen zijn van mening dat bepaalde aminozuren, de bouwstenen van eiwitten, verband houden met agressie, zodat door het verminderen van de consumptie van deze aminozuren de neiging van de hond tot agressiviteit kan worden verminderd. Vlees bevat deze ‘breinbedervende’ aminozuren, dus luidt de redenering dat een hond die minder vlees eet minder agressief wordt.

Andere wetenschappers zijn precies de tegenstelde mening toegedaan. Ze zeggen dat bepaalde hersenchemicaliën worden aangemaakt uit bovenbedoelde aminozuren, en dat deze chemicaliën juist de agressiviteit onder controle houden. Bij ontbreken van deze aminozuren ontbreekt ook de controle over de roofdierneigingen, en gaat de hond erop Uit, op zoek naar een maaltijd. Zodra hij die te pakken heeft gekregen en door de dierlijke eiwitten van het maal zijn aminozuren heeft aangevuld, verdwijnt de drang tot doden weer.

Welke theorie ook waar mag zijn, het is een feit dat een slecht dieet en lethargie verband houden met elkaar. Als een dieet bestaat uit voedsel van lage kwaliteit, moeten darmen, lever en nieren overwerk doen om de giftige afvalprodukten weg te krijgen. Dat vreet energie en de hond wordt traag, en oogt depressief. Een uitgebalanceerde voeding helpt de meeste honden in goede conditie te blijven.

66. Soms slok ik mijn voer zo snel naar binnen dat het weg is voor ik het weet. Is dat ongezond?

Mensen vinden het onbeleefd om je eten naar binnen te schrokken, maar in de context van de groepsmentaliteit is het een volkomen normale, aanvaardbare en verstandige manier om te eten. Datzelfde geldt voor het terstond na de maaltijd uitbraken van het voedsel om het vervolgens opnieuw op te eten. Een deel van het gedragspatroon dat honden meebrachten van het bos naar de open haard is concurrerend eten. “Ik wil hebben wat jij hebt’ is daar een uiting van, en je voedsel naar binnen schrokken zonder zichtbaar kauwen of proeven is een andere. Met grote brokken tegelijk leegt een hond zijn bak binnen seconden, en kijkt vervolgens klaaglijk op als om te vragen waar het is gebleven. Mensen vinden dit geschift gedrag voor een hond die nog nooit meteen andere hond heeft hoeven wedijveren voor zijn voer. Ze vergeten dat wat de hond betreft mensen gewoon andere, grote, haarloze honden zijn. Hij heeft de drang om ook met hen te wedijveren, zelfs als ze nooit neerknielen op de vloer om hem het recht op de inhoud van zijn bak te betwisten. Snel eten wordt soms gevolgd door braken, hetgeen eveneens normaal hondegedrag is, in het bijzonder bij teefjes die vaak voedsel opbraken om hun opgroeiende pups te eten te geven. Sommige honden eten gras, niet als salade maar omdat het helpt voedsel op te braken. Ze doen dit als ze last van hun maag hebben, of om een te grote vracht kwijt te raken.

67. Ik ben een kieskeurige eter, en eet soms dagenlang niet. Is dit anorexia en is het gevaarlijk?

Ja, dit is een vorm van anorexia en nee, het is niet gevaarlijk. Honden hebben een grote vooraadmaag en verhoudingsgewijs korte darmen. Natuurlijke selectie heeft de grotere honderassen voorzien van een zeer algemene smaak als het op voedsel aankomt Ze proberen alles en eten er veel van, waardoor de maag zo vol mogelijk blijft; dit is heel gunstig voor een hond die als pup snel moet groeien en die als volwassene veel calorieën moet consumeren om aan zijn gewicht te blijven. In het overleven van de sterksten maken de minst kieskeurige honden de beste kansen. Deze vorm van natuurlijke selectie is nooit van toepassing geweest op de kleine honderassen. Kleine rassen zijn het gevolg van menselijk ingrijpen bij het fokken, waarbij mensen zwakkelingen en genetische mislukkelingen hielpen te overleven. In plaats van jong te sterven of het af te leggen tegen grotere honden bij de strijd om het paren, ontwikkelden deze honden zich zonder de evolutionair-natuurlijke noodzaak om alles te eten wat maar voor de mond komt. Het resultaat is dat kieskeurigheid of anorexia nauwelijks voorkomt bij grote rassen als Duitse herders en labradors, maar vrij algemeen is bij kleinere rassen als Yorkshire terriërs en chihuahua’s.

Anorexia treedt bij honden uit grote nesten verhoudingsgewijs minder vaak op. Als pups leerden ze al gauw dat wie niet at wat er te eten viel honger moest lijden. Dit is de reden waarom sommige mensen op handen en knieën gaan zitten, en net doen of ze de hondebak leeg eten in een poging om de hond zelf aan het eten te brengen.

Anorexia is niet zo gevaarlijk voor honden als het is voor mensen, want verborgen onder de kieskeurigheid van kleine honden ligt het maagdarmkanaal van een wolfachtige en het gezonde verstand van een wolf dat hem vertelt dat voedsel noodzakelijk is om te overleven. Quameta bolisme kunnen honden veel langer zonder voedsel dan mensen, voordat nieren of andere organen schade oplopen. In het verleden gaven de Inuit of Eskimo’s van Noord–Canada en Alaska hun sledehonden om de vier dagen grote hoeveelheden voedsel. Deze honden verkeerden in een uitstekende gezondheid, mede doordat dit voedingspatroon identiek was aan dat van de lokale wolven. Ongeveer om de vier dagen grijpt een arctische wolventroep een of meer kariboes of herten en vreet zich dan helemaal vol. Vanwege de anatomie van hun maagdarmkanaal vinden honden het veel minder moeilijk dan mensen om een paar dagen niet te eten, maar zodra ze eenmaal echt hongerig worden eten ze alles wat ze kunnen krijgen.

68. Waarom staan mensen op en verlaten ze de kamer als ik geeuw?

Slechte adem. Honden nemen geen aanstoot aan slechte adem maar mensen doen dat wel. Hoewel het kan worden veroorzaakt door voedsel, zijn de meest voorkomende oorzaken van slechte adem problemen met de bek of met de spijsvertering, en gelukkig kunnen de meeste van die problemen worden opgelost Honden ruiken naar het voedsel dat ze eten. Als ze poep of vis eten dan ruiken ze daarnaar. Maar als er spijsverteringsproblemen zijn dan kan de stank ook uit de maag komen. Deze honden boeren vaak; als de opgerispte lucht stinkt, dan betekent dit dat bacteriële fermentatie of andere geurverwekkende activiteiten in de maag plaatsvinden. In dat geval moet het dieet worden veranderd. De meest frequente oorzaak van slechte adem is tandvleesontsteking ten gevolge van tandsteenopbouw op de tanden. Hondetanden worden geel van ouderdom, maar het kauwen op stokken en botten of het poetsen van zijn tanden voorkomt dat er allerlei mineralen op’ neerslaan. Als een hond niet van nature zijn tanden en tandvlees masseert, ontstaat er een schuimig slijm op de gebitselementen, dat dikker en uiteindelijk hard wordt Voedselresten blijven achter tussen deze substantie en het tandvlees, bacteriën tieren welig, en de adem van de hond wordt een dodelijk wapen. Slechte adem betekent meestal ontstoken tandvlees, wat op zijn beurt betekent dat iedere keer dat de hond voedsel doorslikt hij bacteriën in zijn bloedsomloop pompt Bij een gezonde hond vernietigt het afweersysteem deze ziektekiemen, maar als de hond niet gezond is kunnen deze circulerende bacteriën een algemene infectie veroorzaken waarvan men vermoedt dat ze de oorzaak is van de meest voorkomende hartkwaal bij honden.

Hoofdstuk 6: Reizen met de hond

adorable little kids with dog in car trunk

69. Waarom begin ik te kwijlen zodra ik in een auto stap?

Kwijlen is een teken van misselijkheid. Als honden in auto’s gaan kwijlen betekent het dat ze misselijk aan het worden zijn. Reisziekte komt vaak voor bij pups om de eenvoudige reden dat de bewegingen van een auto een ervaring vormen waarvoor hun evenwichtsorganen niet zijn ontworpen. Alle vier poten zijn bedoeld om voortdurend onder hondse controle te zijn en stevig op de grond te staan. Het is net als met mensen: als puppy’s vaak op korte ritjes worden meegenomen leert hun evenwichtsorgaan zich aan dit soort situaties aan te passen. Als de hond het niet vroeg leert gaat het later veel moeilijker. Volwassen honden doen er weken over om te leren niet te kwijlen of misselijk te worden zodra een auto in begewing komt Ze moeten in een stilstaande auto worden gelaten, een beloning ontvangen als ze niet kwijlen en er dan weer worden uitgelaten. Vervolgens wordt dit herhaald als de motor draait. Dan wordt er beloond als er niet wordt gekwijld bij kleine bewegingen van de auto, en uiteindelijk bij kleine ritjes. Zo’n training kan moeizaam zijn, en vaak vormen reisziektetabletten een simpeler oplossing. Er zijn andere omstandigheden waaronder honden hun speekselklieren opendraaien alsof het een kraan is. Bij sommige gebeurt het als ze hun mensen een blikopener horen gebruiken; bij andere als ze pinda’s zien, vitaminetabletten of hun favoriete voedsel. In deze situaties verwachten de honden te worden gevoed en daarom gaan ze alvast speeksel produceren. Dit kan ook de reden zijn waarom ze in de auto kwijlen. Sommige volwassen honden kwijlen in auto’s domweg omdat ze dat als pup ook al deden. Ze lijden niet langer aan reisziekte, maar gaan door met kwijlen omdat het een ingewortelde gewoonte is geworden.

70. Mensen doen hun veiligheidsriemen om als Me in de auto stappen. Zou ik ook zo ‘n ding moeten hebben?

Honden raken in auto-ongelukken even makkelijk gewond als mensen. Hun probleem is echter dat de meeste niet in staat zijn het slot van hun veiligheidsriem te bedienen als ze pijlsnel de auto uit moeten.

Een hond mag nooit op de voorste passagiersstoel zitten, tenzij ongewone omstandigheden dit noodzakelijk maken. Zonder het stuurwiel dat enige bescherming biedt is dit de stoel des doods. Bij een ongeval zal de hond waarschijnlijk naar voren vliegen en ernstig gewond raken.

De achterbank is veel veiliger. Als de auto plotseling tot stilstand komt wordt de hond tegen de achterkant van de voorstoelen geworpen. Maar verwondingen als botbreuken doen zich ook dan vaak voor, omdat het dier op de grond valt. Hondeveiligheidsrie-men zijn vaak een soort tuig, dat deze gevaarlijke voorwaartse bewegingen voorkomt Ze zitten vast aan de normale riembevestigingspunten en verminderen de kans op letsel als de hond voorwaarts blijft bewegen terwijl de auto al stil staat. Nieuwsgierige en informatiebeluste honden, vooral kleine terriërs, klimmen graag op de hoedeplank om door de achterruit te kijken. Deze honden worden kleine projectielen zodra de auto abrupt stopt Andere honden hebben hun eigenaars ertoe bewogen speciaal voor hen een stationcar te kopen. Ze vinden het prettig om tijdens een autorit zo nu en dan op te kunnen staan en de benen te strekken. Goed gemaakte afscheidingen tussen de hondenafdeling en het passagierscompartiment verminderen voor beide partijen de kans op letsel.

71. Ik weet dat we alleen maar even gewoon naar het park gaan, dus waarom blaf Ik de hele weg lang mijn longen uit mijn lijf, hol ik opgewonden heen en weer, en doe ik achterwaartse salto’s?

Voor sommige honden zijn autoritten de meest opwindende gebeurtenissen in hun leven, niet omdat de rit zelf zo leuk is maar omdat ze geleerd hebben de rit te associëren met de daarop volgende leuke gebeurtenis. Vaak zijn dit binnenshuishonden, levenslang opgesloten in een luxe maar slaapverwekkende omgeving. Ze springen letterlijk een gat in de lucht als ze beseffen dat ze een paar minuten lang zullen zijn verlost van hun lichamelijke en mentale eenzaamheid.

Overdreven gedrag is heel hinderlijk voor mensen. Voortdurend blaffen, ijsberen en janken leidt hen af en is gevaarlijk achter het stuur. Honden kunnen leren om rustig te zijn in de auto, hoewel dit een slimme en vaak moeilijke training vereist Als de hond geen veiligheidstuig draagt kan op een stille weg de bestuurder ineens ‘Stil!” roepen en meteen op de remmen gaan staan. Dit heeft op vele honden een louterend effect.

Beter is het om een tweede persoon in te schakelen om de hondse druktemaker tot kalmte te manen. Terwijl de bestuurder zich op het besturen concentreert kan de tweede persoon naast de hond zitten en deze bevelen te zitten en te zwijgen. Vanwege de chemische reacties die het in het lichaam teweegbrengt is hysterie op z’n eigen manier heel lonend. Daarom wordt het vaak zo moeilijk overwonnen. Theatraal handelen is nodig, en kan soms spectaculaire resultaten opleveren. Als de hond door blijft gaan met als een opgewonden bal door de auto te stuiteren, zal een onverwacht schot uit een waterpistool zeker zijn aandacht trekken. Plotseling lawaai rukt weer andere honden los uit hun baldadigheid. Gejank en geblaf dienen uitsluitend te worden bestraft en niet behandeld met kalmerende woordjes, aaien of voedsel, want dit bevordert de laakbare activiteiten alleen maar.

Mensen moeten honden ook niet opwinden door hen bij voorbaat op verwachtingsvolle toon te vertellen waar de reis naartoe gaat Het vertrek dient zo rustig mogelijk plaats te vinden. Tijdens de training kan een hond die gaat blaffen zodra hij in de auto springt worden bestraften weer uit het voertuig gelaten, en teruggestuurd naar het huis. Deze procedure wordt herhaald zodra de hond onderweg blaft de bestuurder stopt de auto, draait hem om en keert terug naar huis. Als beloningen uitblijven zal de hond binnen enkele weken leren zijn vocale behoeften te bedwingen.

72. Ik hoorde mijn mensen zeggen dat ik een week lang naar een kennel moet. Nu heb ik van vrienden vernomen dat kennels gevangenissen zijn. Wat kan ik verwachten?

Het leven in een kennel is voor de ene hond de hemel en voor de andere de hel. Hondgerichte honden vinden het heerlijk om één of meer weken in een kennel door te brengen. Ze zijn dolgelukkig als ze andere honden zien, horen en ruiken. Ze worden meer alert, in het bijzonder als ze mogen spelen met medegevangenen of zelfs bij hen mogen slapen. Mensgerichte honden daarentegen kunnen het gedwongen samenleven met andere honden buitengewoon ongepast achten. Voor hen komt het leven in een kennel overeen met dat van een ongetrainde menselijke stedeling die plotseling op overlevingskamp in de wildernis moet. Goede kennels voorzien in de behoeften van beide hondse persoonlijkheidstypen. De kennel-eenheden moeten zowel warme binnenhokken nebben als met elkaar verbonden buitenruimten. Ze moeten zo zijn ontworpen dat kluizenaars zich kunnen terugtrekken op stille en onzichtbare plekjes, terwijl extraverte honden naar andere delen van de kennel kunnen wandelen waar ze kunnen spelen en van gedachten wisselen met andere extraverten. Dit kan worden verwezenlijkt door een platform in elke kennel aan te brengen. De introverten brengen hun tijd beneden door, en de extraverten worden gewoonlijk bovenop aangetroffen. Een goed kennelmenu omvat een voedselkeuze waaronder zelfgemaakte, individueel samengestelde maaltijden voor de moeilijke eters. Maar de belangrijkste factor in een kennel wordt gevormd door het personeel. Deze mensen moeten nauwlettend worden geobserveerd. Hoe meer vragen zij stellen over de hond, hoe groter de kans dat zij consideratie zullen opbrengen voor diens individuele en specifieke behoeften en wensen.

73. Zou het niet beter zijn als mijn mensen een honde-sitter in huis haalden of mij bij de buren onderbrachten, in plaats van mij weg te zenden naar zo ‘n hondengevangenis?

Dit zijn goede alternatieven voor een verblijf in een kennel. Vrienden of familieleden zijn soms bereid zolang in huis te komen om op de eenzame hond(en) te passen. Er bestaan zelfs professionele honde-sitters in bezit van getuigschriften en verzekering, die lege woningen en hun honden verzorgen. Een verblijf bij de buren kan iets riskanter zijn. De zorg voor andermans hond is moeilijk en soms zelfs slopend. Een reu wenst misschien zijn nieuwe territorium van geurvlaggen te voorzien. De tijdelijke verzorgers zijn misschien niet bekend met de gebruikelijke uitlaatroutes van de hond, hetgeen kan resulteren in hoogst onwelkome en onverwachte plassen en poep. Slechts de vriendelijkste buur is bereid dit alles voor lief te nemen. De mogelijkheid van zwerven en verdwalen is ook veel groter als een hond niet in zijn eigen huis woont en niet binnen de perken wordt gehouden door een stevig hek. Misschien gaat hij er zelfs opzettelijk vandoor op zoek naar zijn eigen huis. Op andermans hond passen is soms een grotere verantwoordelijkheid dan op andermans kind passen. Als de keus is tussen het achterlaten van de hond bij halfhartige buren of in een professionele kennel, dan verdient de tweede mogelijkheid de voorkeur. Als de kennel goed is opgezet en wordt geleid door mensen die waarlijk op honden zijn gesteld, dan is dit verreweg de veiligste keuze.

74. Ik ben een onderzoekende hond en zou graag op ontdekkingsreis gaan in de wereld buiten mijn eigen tuin. Is er een zekere manier om mijn eigen huis weer terug te vinden als ik onverhoopt mocht verdwalen?

De meeste honden die verdwalen blijven verdwaald en vinden de weg naar huis nooit meer terug. Honden navigeren door gebruik te maken van al hun zintuigen. Ze onthouden aanblikken, geluiden en geuren. Als ze onderweg geen bekende tegenkomen, raken ze net zo makkelijk verdwaald als mensen. Sommige honden raken dan in paniek en rennen radeloos heen en weer; andere tonen meer gezond verstand en gaan systematisch op zoek naar een bekende geur, geluid of aanblik.

De slimste honden werken daarbij in steeds groter wordende cirkels, en besnuffelen de grond en de lucht op zoek naar alles wat maar bekend kan zijn. Als een vertrouwde geur wordt waargenomen volgen ze deze tot ze een herkenningspunt bereiken. In vrijwel ieder land doen verhalen de ronde over honden die de weg naar huis hebben teruggevonden over afstanden van honderden kilometers. Deze honden doorkruisen rivieren, bergen, woestijnen, steden, industriegebieden en snelwegen om uiteindelijk, met bebloede poten doch gelukkig, bij hun eigen voordeur te verschijnen. Een doodenkele keer doet een hond inderdaad zoiets, en het is mogelijk dat ze daarbij gebruik maken van een elektromagnetische navigatietechniek waarover ook vogels beschikken – maar het is een kans van één op een miljoen. Mensen zijn gek op deze verhalen. Ze willen graag denken dat honden hun weg naar huis kunnen terugvinden omdat de mythe der hondse aanhankelijkheid en trouw nu eenmaal diep verankerd zit in de folklore. De treurige werkelijkheid is dat honden makkelijker verdwalen dan mensen, en bij ontbreken van identificatie en menselijke hulp hun huis hoogstwaarschijnlijk nooit meer terugvinden.

75. Stel je voor dat ik mijn identificatieplaatje kwijtraak! Is er een andere zekere methode waarmee ik mij kan identificeren?

Plaatjes met naam en telefoonnummer die permanent aan de halsband worden gedragen zijn de beste identificatie. Het is een goed idee om ook het telefoonnummer van de dierenarts op het plaatje te vermelden, zodat als de hond wordt gevonden en zijn mensen niet thuis zijn de vinders in ieder geval weten tot wie zij zich kunnen wenden voor advies of medische zorg. Alle dierenartsen beschikken over een 24-uursdienst voor dringende gevallen, dus er is altijd iemand beschikbaar.

Aangezien halsbanden en plaatjes zoek kunnen raken is het een goed idee voor de hond om een aanvullende identificatie op het lichaam te dragen. De meest toegepaste methoden zijn tatoeages en onder de huid geïmplanteerde microchips. Het in het oor tatoeëren van een identificatienummer is een makkelijke, pijnloze en goedkope manier van permanente identificatie. Het werkt het beste binnen een landelijk hondenidentificatiesysteem, of onder auspiciën van een landelijke organisatie zoals een kennelclub. Als een getatoeëerde hond op een politiebureau of in een asiel terechtkomt, is een telefoontje naar het registratiecentrum voldoende om zijn huidige huisadres en telefoonnummer te verkrijgen.

De high-tech variant hierop is het onder de nekhuid implanteren van een miniatuur transponder. Dit gebeurt door middel van een simpele injectie. Als een scanner over de hond bewogen wordt leest het elektronische apparaat de informatie van de transponder af. Deze vorm van identificatie heeft alleen zin als politiebureaus en asielen over de benodigde apparatuur beschikken en deze ook gebruiken. Een nuttig bijverschijnsel is dat het een identiteitsbewijs vormt waar ook tijdens twistgesprekken over eigendom van de hond niet mee kan worden geknoeid.

76. Stel dat ik zonder over een identificatiemiddel te beschikken verdwaald raak en in een dierenasiel terechtkom. Hoeveel kans heb ik om daar ooit nog levend uit te komen?

Beroerd weinig. In Europa, Noord–Amerika en Australasië zijn asielen gedwongen jaarlijks miljoenen honden af te maken. Sommige worden afgemaakt omdat ze oud of ziek zijn, andere omdat ze gevaarlijk zijn, maar de overgrote meerderheid bestaat uit gezonde honden die moeten worden afgemaakt omdat ze doodeenvoudig niet geïdentificeerd kunnen worden en geen nieuwe mensen zich voor hen aanbieden.

Sommige asielen beleiden een ‘niet-afmaak-beleid’. Als een hond daar terechtkomt houdt men hem net zolang tot er een tehuis voor hem is gevonden. Als hij geen identiteitsplaatje heeft maar jong, actief en intelligent is, kan hij zelfs in een trainingsprogramma terechtkomen om een ‘hoorhond’ te worden, en vervolgens een stimulerend leven leiden door te fungeren als ‘oren’ voor een dove persoon. Anders komt hij in een lang-verblijfkennel terecht, waar hij net zolang wordt gehouden en door steeds nieuwe mensen bekeken tot uiteindelijk iemand hem mee naar huis neemt. Maar dit zijn de uitzonderingen die de regel bevestigen. Ongeïdentificeerde honden leven meestal niet langer dan een paar dagen, hooguit weken, nadat zij het asiel zijn binnengekomen. De meeste mazzel hebben vaak de rashonden. Om de een of andere onduidelijke reden zijn dit de honden met de meeste kans mee te worden genomen door asielbezoekers. Dat is vreemd, want over het algemeen zijn rashonden bepaald niet gezonder dan kruisingen of pure vuilnisbaktypen. Omdat selectief fokken de kans op erfelijke kwalen verhoogt, lijden rashonden vaak aan een groter aantal gezondheidsproblemen dan hun soortgenoten met een minder imponerende stamboom. Rashonden zijn evenmin intelligenter, hoewel de persoonlijkheid van een rashond iets beter te voorspellen valt omdat deze gewoonlijk ook overgeërfd is. Bij aankomst in het asiel ondergaan de honden een medisch onderzoek, en worden eventueel behandeld. Daarna komt de ‘show’: mensen komen kijken en uitzoeken. De verstandigste honden doen wat extra mascara op, kwispelen zo hard ze kunnen en glimlachen zo breed mogelijk tegen ieder belangstellend mens – maar uiteindelijk is het een kwestie van geluk wie wordt uitgekozen en wie niet Omdat er zo ongelooflijk veel en bovendien hun eigen gelederen steeds aanvullende thuisloze honden zijn, loopt het voor hen die niemand kunnen overtuigen hen mee naar huis te nemen, met een spuitje af.

Hoofdstuk 7: Hondenziektes en hondenkwalen

Blue ice pack on a sick dog’s head

77. Waarom voelt mijn huid altijd zo prikkelig en jeukerig aan? En mijn haar valt met potenvol tegelijk uit.

Je bent de enige niet Jeuk is de meest voorkomende reden waarom honden een dierenarts bezoeken, en geloof het of niet: vlooien zijn vaker de oorzaak van jeuk dan alle andere oorzaken bij elkaar. Benader het probleem op een systematische manier. Kijk eerst of er vlooiebeten zijn. Jeuk wordt niet veroorzaakt door de vlooien zelf, maar door het speeksel dat zij achterlaten bij het nuttigen van de maaltijd. Hoewel vlooien de meest algemene oorzaak zijn van jeukerige huidziekten, kunnen andere huidparasieten zoals oormijten, huidmijten en luizen net zo irritant of zelfs nog erger zijn.

Huidinfectie is ook heel vervelend. Schimmelkwalen, in het bijzonder dauwworm, zijn hoogst irritant, terwijl oppervlakkige of diepe bacterie-infecties bij bepaalde rassen als cocker spaniels en golden retrievers verhoudingsgewijs vaker voorkomen dan bij andere.

Allergie voor natuurlijke componenten in het milieu zoals gras of zelfs voedsel veroorzaakt een jeukende huid, en dan zijn er natuurlijk planten als brandnetels die behalve mensen ook honden de kriebels kunnen bezorgen.

Tenslotte zijn er de zeldzamer oorzaken. Een slechte bloedcirculatie in de lever of problemen met de filtering der nieren kunnen zich uiten in een jeukerige huid. Natuurlijk variëren de behandelingen aanzienlijk, en daarom is het zo belangrijk om precies vast te stellen wat de oorzaak is van de jeuk en de haaruitval.

78. Mijn mensen stoppen pillen in mijn eten om de jeuk en het krabben te bestrijden, maar nu drink ik als een vis. Maken deze pillen mij zo dorstig?

Cortisone is het meest effectieve medicijn tegen jeuk, en een heel bekende bijwerking is een tijdelijke toename van de dorst Hoewel deze vorm van behandeling vaak absoluut noodzakelijk is en buitengewoon effectief wanneer beperkt tot een korte periode, kan ze riskant zijn bij langdurig gebruik.

Cortisone onderdrukt de jeuk terwijl de oorzaak, parasieten bijvoorbeeld, wordt weggenomen. Het is geen remedie. Soms kan de oorzaak niet worden weggenomen. Sommige honden, vooral witte of hoofdzakelijk witte honden zoals West Highland witte terriërs en Engelse setters, zijn allergisch voor stofmijten, menselijke huidschilfers, grasstuifmeel of-sap en andere onderdelen van het milieu die redelijkerwijs niet kunnen worden geëlimineerd. Als dit het geval is en de hond kan niet ongevoelig gemaakt worden, dan moet hij medicijnen hebben om zijn leven zo plezierig mogelijk te houden.

Antihistaminen verminderen jeuk bij honden minder goed dan bij mensen, maar als gevolg van recente ontwikkelingen is het toch het proberen waard. Als de ene soort geen effect heeft kan de andere worden geprobeerd. Natuurlijke vetten in bernagie en sleutelbloemolie verminderen de neiging tot krabben maar ze moeten in grote hoeveelheden worden ingenomen, tot soms achtmaal de aanbevolen dosis – en dat kan duur worden. Alvorens men zich aan deze vorm van preventie waagt, is het zinvol de dierenarts te raadplegen.

79. Mijn achterwerk is geïrriteerd. Ik probeer het te Ukken en soms wrijf ik het over het gras en dat helpt. Heb ik aambeien?

Mensen krijgen aambeien, honden hebben last van hun anaalklieren. De enige overeenkomst is dat beide heel hinderlijk zijn, maar honden kunnen zichzelf behandelen op een manier waartoe de menselijke anatomie tekortschiet.

Anaalklieren zijn een onderdeel van de apparatuur waarmee een hond zijn territorium markeert. Na een drol te hebben geproduceerd knijpt de hond de afscheiding uit zijn anaalklieren eroverheen, en geeft er aldus zijn eigen duidelijke en unieke geur aan. Sommige honden zoals spaniels en teckels hebben anaalklieren die anatomisch gezien nogal beroerd gelokaliseerd zijn en niet geregeld worden geleegd. Naarmate ze voller worden gaan ze irriteren, dus ledigt de hond ze kunstmatig door likken of door wat sommige kenners plastisch omschrijven als ‘reet- racen’. De afscheiding heeft een duidelijke geur die mensen onaangenaam vinden. Als anaalklieren geïnfecteerd raken vullen ze zich niet met de normale afscheiding maar met pus, waarvan zelfs honden de geur afstotelijk vinden. De afscheiding is soms bloeddoorlopen en de hond besteedt toenemende delen van de dag aan het verzorgen van het achterwerk. Als dit eenmaal het geval is wordt het tijd de anaalklieren door de dierenarts met een antibiotische oplossing te laten uitspoelen. Als de klieren chronisch problemen blijven opleveren worden ze ook wel operatief verwijderd. Om infectie te voorkomen kan de dierenarts mensen leren hun hond te helpen door zelf de klieren leeg te drukken, in plaats van te vertrouwen op de hond zelf om dat door likken en ‘racen’ te bereiken.

80. Ik ben een gelukkige, ontspannen hond met een interessant en gevarieerd leven, maar ik kan geen weerstand bieden aan de neiging mijn voorpoten te likken als ik lig. Vanwaar dit dwangmatige gedrag?

Dit is een unieke vorm van huidprobleem waarvoor geen lichamelijke oorzaak bekend is. Opgewekte labradors en ontspannen Duitse herders geven zich vaak over aan deze vorm van dwanggedrag. Honden likken daarbij alleen bepaalde plaatsen, vrijwel altijd het laatste gewricht van de voorpoten. Als een hond in sfinxhouding ligt is dit ook de makkelijkste plaats om te likken. Hij begint met een enkele verzorgende lik maar gaat vervolgens door. Soms likt hij zo lang dat hij er moe van wordt en in slaap valt met zijn tong nog in likpositie uit de bek hangend. Na een paar weken likken wordt de huid donker van kleuren het haar verdwijnt Uiteindelijk breekt de likker door zijn eigen huid heen, komt weefsel met een ziltige smaak tegen en begint het allemaal steeds interessanter te vinden. Als zijn mensen niet ingrijpen zal hij, aan zichzelf overgelaten, tot op het bot doortikken.

In eerste instantie is dit eerder een psychische dan een lichamelijke kwaal, die overeen komt met wat bij mensen wel obsessief-compulsief gedrag genoemd wordt De mens kan trachten de betrokken plekken met iets onsmakelijks in te smeren, maar de meeste honden likken rustig door. Als medicatie noodzakelijk is, reageert de hond vaak gunstig op de medicijnen die mensen bij bovengenoemd gedrag krijgen; bovendien moet de beschadigde huid geheel hersteld worden, want anders begint de hond als de behandeling ophoudt prompt opnieuw met likken.

81. Ik vind het prettig om mijn hubertusklauw in mijn oor te steken, en vervolgens het heerlijk ruikende oorsmeer eraf te likken. Waar komt dat oorsmeer en die geur vandaan?

De meest waarschijnlijke oorzaak wordt gevormd door oormijten, hoewel ook ademhaling- en voedselallergie irritatie en oorsmeer-produktie kunnen bevorderen, evenals vreemde voorwerpen zoals graszaden in de gehoorgang. Oormijten of graszaden of allergische reacties veroorzaken zwelling en smeerproduktie, waarna bacteriën, gisten en schimmels hun kans waarnemen. Dit zijn de veroorzakers van de geur, maar ze vormen niet de primaire oorzaak.

Hoewel hubertusklauwen vaak worden verwijderd als de pups nog maar een paar dagen oud zijn, zijn ze heel handig om in het hondeoor te peuteren. Smeer, mijten, mijtenontlasting en bacteriën creëren een stinkende soep die de meeste honden heerlijk vinden, maar mensen smerig.

Pups hebben de grootste kans op oormijt als afscheidscadeautje van hun moeder, maar sommige rassen hebben er ook op latere leeftijd meer last van dan andere. Poedels, Yorkshire terriërs, lha-sa apsos en andere honden met haargroei in de gehoorgangen zijn voorbestemd tot oorklachten, omdat de normale oorsmeerproduktie in de haren blijft hangen, en aldus een ideale kweekgrond vormt voor bacteriën. Om deze reden moet het haar geregeld uit de gehoorgangen gepluktworden. Honden met opmerkelijke han-goren, vooral die met zwaarbehaarde en zwaarhangende flaporen zoals cocker spaniels, hebben grote kans op oorproblemen vanwege de slechte luchtcirculatie en de hoge vochtigheidsgraad in de oorkanalen. Ongedierte gedijdt in een warm klimaat. Geregeld scheren van de binnenkant van de flaporen vermindert de kans op oorklachten.

82. Hoe kan ik mijn mensen uitleggen dat ik kiespijn heb?

Als honden voedsel uit hun bek laten vallen, slechts aan een kant kauwen, vragen om voedsel maar het vervolgens niet opeten, dan kunnen ze tand- of kiespijn hebben. Het langs de snuit bewegen van een poot en het tonen van een miserabele aanblik zyn ook vege tekenen. De meeste honden zijn stoïcijns ten opzichte van kiespijn en proppen zich, omdat voedsel zo belangrijk voor hen is, vol alsof er niets aan de hand is. Als consequentie kan het lijden langdurig voortgaan zonder dat enig mens het in de gaten heeft Kiespijn komt veel vaker voor dan mensen beseffen. Omdat de meeste honden toegewijde kauwers en knagers zijn is er een grote kans dat ze op een gegeven moment een haarlijnfractuur in een gebitselement krijgen, of dat er een stukje afbreekt Als dan de tandpulpa bloot komt kunnen bacteriën het wortelkanaal binnendringen en een abces doen ontstaan. Vaak is er aan de buitenkant niets te zien en deze wortelabcessen kunnen alleen met röntgenfoto’s worden aangetoond.

Stinkende adem is een opvallender aanwijzing voor aandoening van het tandvlees, hoewel er dan niet noodzakelijkerwijs pijn in het spel hoeft te zijn. Hetzelfde geldt voor tandsteenafzetting. Het ziet er niet uit en het kan tot infectie leiden, maar op zichzelf houdt het nog niet in dat de hond pijn heeft Kiespijn kan alleen worden behandeld als men doordringt tot de wortel – neem me het woord niet kwalijk – van het probleem. Dit betekent gewoonlijk het trekken van de boosdoener, hoewel er geen reden is om de tand of kies niet te behouden door het uitvoeren van een wortelkanaalbehan-deling. Veel dierenartsen hebben zowel de apparatuur als de vaardigheid om deze tandheelkundige ingreep uit te voeren.

83. Toen ik laatst keek zag Ik dat ik maar een testikel heb. Is dat reden tot bezorgdheid?

Het is te laat voor bezorgdheid. Honden met maar een teelbal zijn ongeschikt voor hondenshows, hoewel sommige reuen een siliconenbal hebben gekregen. Hun vruchtbaarheid is nauwelijks minder dan normaal, dus een niet ingedaalde testikel verhindert de voortplanting niet Het probleem is genetisch, en komt bij sommige rassen vaker voor dan bij andere, dus als men het probleem onder controle wil krijgen moet seks vermeden worden. Het heeft ook zin om seks te vermijden, want een niet ingedaalde teelbal heeft een veel grotere kans op kanker dan een volledig ingedaalde. Testikels zijn erop gebouwd om het meest efficiënt te werken bij een temperatuur die enkele graden onder die van het lichaam ligt. Dat is ook de reden waarom zij uit de buikholte neerdalen. Niet ingedaalde teelballen bevinden zich in een warmer klimaat, waardoor hun zaad niet zo gezond is en de kans op tumoren groter is.

Als een hond een of twee niet ingedaalde testikels heeft, moet hij ieder jaar een volledig lichamelijk onderzoek ondergaan. Soms bevindt de boosdoener zich in het kanaal tussen buikholte en scrotum en kan daar door tasten duidelijk in gevoeld worden. In andere gevallen zit hij hoog in de buurt van de nieren, waar hij zijn bestaan begon. Bij het eerste teken van een toenemende omvang moeten zulke ballen operatief verwijderd worden.

84. Zijn de zogenaamde alternatieve geneeswijzen zoals homeopathie en acupunctuur alleen geschikt voor mensen, of kan ik er ook baat bij hebben?

Alternatieve geneeskunst is ook geschikt voor honden, maar verwacht geen wonderen aan de lopende band. Het zijn veilige en mogelijk ook zinvolle en heilzame behandelingen voor chronische kwalen. Maar in geval van een acuut probleem zoals een ernstige infectie, is het onverantwoord om te vertrouwen op de onbekende waarde van een alternatieve geneeswijze wanneer conventionele medicamenten – zoals bij die infectie een antibioticakuur – met zekerheid resultaat zullen hebben.

Alternatieve geneeswijzen zijn het best op hun plaats waar conventionele geneeskunst faalt Acupunctuur, hoe het dan ook moge werken, kan pijn helpen verminderen waar andere methoden hebben gefaald. Kruidenmedicijnen zijn zonder enige twijfel heilzaam bij vele kwalen. Tenslotte werd wilgebast al door de Noordamerikaanse Indianen gebruikt om pijn te stillen lang voordat men er aspirine uit begon te vervaardigen. Homeopathische middelen zoals arnica en hypericum doen zeker geen kwaad en waarschijnlijk zelfs goed, bij het voorkomen of behandelen van kneuzingen en weefselbeschadigingen.

Goede verzorging is een van de belangrijkste factoren bij het medisch behandelen van mensen en honden. Het grote voordeel van alternatieve vormen van medicijn is dat ze meestal worden toegediend met groot enthousiasme. En wanneer een behandeling aldus wordt uitgevoerd doet het er niet toe of de patiënt een twee-of een viervoeter is, want hij weet dat hij gewenst en bemind is. Dat alleen al bevordert een snellere genezing.

85. Onlangs begon ik vrij plotseling ‘s nachts plassen en hopen in huis achter te laten. Is dat een normaal verschijnsel van de oude dag, of is het het eerste teken van de hondse ziekte van Alzheimer?

De ziekte van Alzheimer is nimmer vastgesteld bij honden, hoewel het best kan voorkomen. Incontinentie is een teken van ziekte, of het natuurlijke gevolg van ouder worden en het verlies van beheersing over de betrokken spieren.

Er kunnen medische oorzaken zijn voor urine-incontinentie. Blaasontsteking irriteert het slijmvlies van het hele urinesysteem, wat druppelen kan veroorzaken. Sommige teefjes, vooral dobermanns, springer spaniels en Old English sheepdogs, worden incontinent na sterilisatie vanwege de daarmee verbonden hormonale veranderingen en het feit dat hun blaas om te beginnen al niet op zo’n gunstige plek zit Hormoonsupplementen of operatief ingrijpen, of beide, kunnen het probleem oplossen. Dubbele incontinentie, dus van zowel de blaas als de ingewanden, wijst vrijwel altijd op een te lage spiertonus. Dit kan een teken zijn van algemene ziek-zwak-of-misselijkheid, maar als het voorkomt bij gezonde oudere honden kunnen anabole Steroiden, dat spul waarvan atleten weleens misbruik maken, het met de oude dag verbonden verlies van spierbeheersing verbeteren. Dieetverande-ring kan ook helpen. Soms doen sekshormonen wonderen. Wat ook de oorzaak is, mensen moeten beseffen dat het oneerlijk is een hond te berispen voor iets waaraan hij niets kan doen. De meeste honden vinden de situatie net zo vervelend als de mensen.

86. Hoe kan ik aan mensen uitleggen dat ik soms niet op hun roepen reageer omdat ik doof begin te worden, en niet omdat ik ongehoorzaam ben?

Het is voor mensen moeilijk om doofheid bij honden te herkennen, vooral bij oudere honden, omdat ze niet kunnen bepalen of gebrek aan reactie wordt veroorzaakt door toenemende onafhankelijkheid of gehoorverlies.

Doofheid komt bij jonge honden weinig voor en treedt slechts algemeen op bij bepaalde, vaak hoofdzakelijk witte rassen, vooral buil terriërs, dalmatiners en sealyhams. Deze honden worden met gehoor geboren, maar tegen de tijd dat ze twaalf weken zijn worden ze doof. Het is een erfelijke vorm van doofheid, en het risico zal worden overgebracht op eventuele nakomelingen van de hond. Grote hoeveelheden oorsmeer zullen zeker het gehoor verminderen, hoewel het op zichzelf geen doofheid veroorzaakt Het spreekt vanzelf dat geregeld schoonmaken van de oren deze vorm van slechthorendheid onder controle houdt Gehoorverlies dat met de leeftijd verband houdt – deze vorm komt heel vaak voor bij golden retrievers boven de twaalf jaar – wordt door de hond vaak gecompenseerd door een beter gebruik van andere zintuigen. Ze weten dat er een mens aankomt doordat ze de trillingen van zijn voetstappen op de grond waarnemen. Maar hoe zij weten dat op een andere verdieping de koelkast wordt geopend blijft een raadsel. Gehoorverlies is bij honden net zo algemeen als bij mensen; de oude dag is de meest voor de hand liggende oorzaak. Honden kunnen hun mensen het beste duidelijk maken dat ze doof zijn door niet te reageren op kalm uitgesproken prettige woorden als ‘eten’, “park’ of ‘wandelen’.

87. Ik begrijp niet waarom mijn poten pijn doen als ik ‘s-morgens opsta, terwijl het overgaat als ik wat lichaamsbeweging heb gehad.

Dit wordt veroorzaakt door een geleidelijke vermindering van de natuurlijke smeermiddelen in de gewrichten, verbonden met een lichte, maar chronische vorm van gewrichtsontsteking of arthritis. Grote rassen hebben vaker last van deze problemen dan kleinere. Veel rassen, zoals Duitse herders en labrador retrievers, kennen een groot aantal gevallen van erfelijke artritis van het heupgewricht of dysplasie. Zolang de honden jong zijn met sterke spieren met een goede tonus levert deze artritis geen problemen op, maar naarmate de leeftijd vordert kan verlamming optreden. Andere rassen, zoals rottweilers en Pyrenese berghonden, worden vaak geboren met schoudergewrichtsproblemen. Hoe geringer het probleem, hoe geringer de kans dat het op jonge leeftijd verlamming zal veroorzaken, maar later in het hondeleven zal het gewricht pijnlijk worden.

Deze gewrichten zijn het pijnlijkst na een periode van rust, en daardoor treedt de tijdelijke verlamming vooral op als de hond zich voor het eerst weer gaat bewegen. Na enige oefening vermindert het ongemak. Deze honden moeten nooit plotseling overdreven lichaamsoefeningen doen, want dat verergert de problemen. Ze zijn het best gebaat bij een kalme dagelijkse lichaamsbeweging, en kunnen goed reageren op non-steroïdale ontstekingsremmers als aspirine, dat soms behalve therapeutisch ook wel preventief wordt toegediend.

88. Ik geloof dat ik een brilletje nodig heb. De dingen om mij heen zijn niet zo scherp meer als vroeger en mijn ogen worden mistig. Krijg ik staar?

Vergeleken met mensen zijn alle honden verziend, en zouden voor dichtbij een brilletje kunnen gebruiken. Dit is natuurlijk heel onpraktisch, hoewel er contactlenzen voor honden bestaan en er ook wel met succes lenzen in de ogen zelf zijn geïmplanteerd. Op lange afstand zien honden daarentegen uitstekend, maar naarmate de leeftijd vordert verliezen hun lenzen het vermogen tot nauwkeurig scherpstellen. Daarom hebben oudere honden problemen met het scherp zien van mensen of voorwerpen vlak voor hun neus, hoewel ze bewegende objecten op een afstand nog goed kunnen zien. In de loop der tijd verliezen de lenzen hun helderheid, en na tien jaar worden ze mistig. Het licht dat de ogen binnendringt moet door deze mistige lenzen heen en wordt er gedeeltelijk door teruggekaatst, waardoor de ogen blauwgrijs lijken. Dat is een normaal leeftijdsverschijnsel.

Staar is een geheel andere zaak. Oppervlakkig lijkt staar precies op de mistigheid als gevolg van ouderdom. In feite worden ondoordringbare kristallen in de lens gevormd, waardoor het beeld gehinderd wordt bij het doordringen tot het netvlies. Dit kan blindheid veroorzaken. Staar kan operatief worden verwijderd en in sommige gevallen vervangen door kunstlenzen, maar alleen wanneer het netvlies in goede staat verkeert Staar is veelal erfelijk, en gaat vaak vergezeld van eveneens erfelijk verval van het netvlies: progressieve netvlies-atrofie. Wanneer staar samengaat met deze atrofie van het netvlies heeft operatief ingrijpen helaas zelden zin.

89. Hoewel ik er goed uitzie en me prima voet, ben ik de laatste maanden steeds dorstiger geworden. Komt dat gewoon door het weer of is er iets ernstigs aan de hand?

Langdurige toegenomen dorst duidt er vrijwel altijd op dat er iets ernstigs aan de hand kan zijn. Het weer alleen is niet voldoende om een drastische toename in waterconsumptie te veroorzaken. Slechte nierfunctie is de meest algemene oorzaak waardoor oudere honden meer drinken, hoewel nierproblemen en de daarmee verbonden dorst ook als erfelijke kwaal kunnen optreden in bepaalde rassen als cocker spaniels, als ze nog geen twee jaar oud zijn. De nierfunctie kan makkelijk worden getest door het bloed te controleren op afvalprodukten. Als de bloedtest uitwijst dat er nierproblemen zijn, dan moet de hoeveelheid eiwitten in het voedsel – vlees – drastisch worden verminderd. Blaasontsteking, leverproblemen, suikerziekte, en ziektes van klieren als bijvoorbeeld de hypofyse, veroorzaken alle een verhoogde dorst Dit kan ook worden vastgesteld door bloedtests, unrinemonsters of beide, maar er moet medische hulp aan te pas komen in plaats van een simpele dieetverandering. Behandeling voor andere kwalen, zoals cortisone tegen jeuk, veroorzaakt ook dorst Een laatste vreemde oorzaak voor overdreven drinken is geheel psychologisch. Als sommige honden te zeer opgewonden raken drinken ze enorme hoeveelheden water. Dit kan op onverwachte momenten plaatsvinden, zoals wanneer een hond terugkomt van de kennel. Hij drinkt een paar dagen lang als een kameel, en valt dan vanzelf weer terug in zijn normale drinkpatroon. Behandeling is niet nodig omdat het probleem zichzelf oplost.

90. Mijn mensen gaan mij naar de dierenarts brengen voor een operatie. Is narcose gevaarlijk, en doet zo’n operatie pijn?

Er is een statistisch gevaar verbonden aan narcose, en operaties zijn net zo pijnlijk voor honden als voor mensen, maar beide problemen kunnen worden verminderd door goede zorg en gezond verstand.

Voor de narcose moet een hond vasten. Dit vermindert de kans op braken terwijl ze in slaap zijn. Zè moeten ook volledig onderzocht worden, in het bijzonder hart en longen. Soms, als er enige reden voor bezorgheid is, moeten bloedtests worden gedaan voorafgaand aan een narcose, om te zien of lever en nieren normaal functioneren. Als er afwijkingen zijn, dan kan de methode van anesthesie worden aangepast.

Veel anesthetica hebben ook een enigszins pijnstillende werking maar in principe kan iedere operatie pijnlijk zijn, in het bijzonder in lichaamsholtes en botten. Pijnstillers moeten gulhartig worden toegediend, niet alleen wanneer de hond zegt dat ‘ie pijn heeft – veel honden zijn te stoïcijns om daar iets van te laten merken – maar routinematig voor, tijdens en na de ingreep. De meeste honden herstellen sneller dan de meeste mensen van een operatie. Ze hebben geen abstracte psychologische problemen, en dat is waarom ze zo snel genezen. Het is echter belangrijk om de pijn niet volledig weg te nemen. Pijn is het middel waarmee het lichaam zichzelf waarschuwt om het rustig aan te doen. Enig licht ongemak na de operatie is nuttig, omdat het de patiënt rustig houdt en postoperatieve complicaties voorkomt.

Hoofdstuk 8: Verzorging hond en voorzorgsmaatregelen hond

Pet care concept. Young blond woman grooming her mixed breed dog

91. Ik heb geen hekel aan water maar dan wel op mijn eigen voorwaarden – niet als mensen het over mij heen gooien. Hoe vaak moet ik in het bad?

Veel honden zijn gek op water. Ze hoeven maar een modderpoel te zien of ze duiken erin. Deze honden begeven zich in iedere rivier, beek, meer of vijver die ze tegenkomen, vanwege het simpele genoegen van op z’n hondjes rondzwemmen. Zwemmen wordt gewaardeerd, maar baden wordt doorstaan. Het verschil is dat baden door mensen aan honden wordt opgedrongen. Wat de hond betreft vindt het bad niet plaats om schoon te worden, maar als teken van menselijke dominantie. Hoe gek ze ook is op water, ze haat het wanneer een duik haar opgedrongen wordt Honden mogen zwemmen zo vaak ze willen, maar baden in zeepwater moet worden beperkt omdat zeep en zeepachtige stoffen de natuurlijke oliën in de vacht afbreken. Een bad is op z’n plaats als de hond stinkt of als de vacht zo smerig is dat er niets anders opzit De noodzaak voor zeepbaden vermindert naarmate de verzorging beter is. Honden die vaak worden geborsteld en gekamd hoeven zelden in bad, omdat de regelmatige verzorging vacht en huid in prima conditie houdt. Rassen met lange, dunne vacht moeten vaker worden gekamd of geborsteld om vervilting van het haar te voorkomen, in het bijzonder achter de oren en tussen de poten. Hoewel likken nuttig is, hebben deze honden menselijke hulp nodig om zich effectief te verzorgen.

92. Moet ik een speciale shampoo gebruiken om van mijn lichaamsgeur af te komen?

Honden moeten shampoos en conditioners gebruiken die zijn aangepast aan de aard, dichtheid en lengte van hun vacht Als een witharige foxterriër zijn naam eer wil blijven aandoen moet hij het gebruik van conditioners vermijden, terwijl een zijdeachtige terriër er juist na iedere shampoo-beurt een moet gebruiken. Als een hond fit en gezond is, hoort hij geen onaangename lichaamsgeur te hebben. Geregeld borstelen en kammen verdrijft de meeste luchtjes. Als de hond erg ruikt is er meestal een specifieke oorzaak, zoals een oorontsteking of, bij spaniels, een ontsteking van de lipplooien, oorzaken die behandeling vereisen. Algemene lichaamsgeur houdt verband met dieet, maar hondegeur wordt ook versterkt als de olieproducerende klieren die zijn vacht glanzend en waterdicht houden overwerk verrichten. Als dit gebeurt wordt zijn vacht olieachtig of krijgt hij roos, en moet worden behandeld met een anti-roosshampoo. Selenium, koolteer en benzoyl peroxide shampoos mogen worden gebruikt, maar zink pyrithion, dat voor mensen heel geschikt is, kan bij frequent gebruik voor de hond gevaarlijk zijn. Als alternatief voor conditioners kan de hond zogenoemde humectanten op z’n vacht gebruiken. Deze bevorderen de soepelheid van de huid en verminderen roos zonder de vacht olieachtig te maken. Ze kunnen zo vaak als nodig is worden gebruikt.

93. Wees eens eerlijk, is het echt zo slecht om op mijn eigen nagels te bijten?

Nee hoor, zolang een hond er niet zoveel afknaagt dat ze gaan bloeden; maar dat komt eigenlijk meer bij mensen voor dan bij honden. Middelgrote en grote honden verslijten hun nagels op een natuurlijke manier, en hoeven ze niet af te bijten totdat ze ouder worden en de nagels te ver doorgroeien. Heel kleine honden daarentegen wegen zo weinig dat zonder regelmatige verzorging hun nagels veel te lang worden en problemen gaan opleveren met lopen en rennen.

Een typische nagelbijter gaat eenvoudig liggen en knabbelt op zijn klauwen om de scherpe punten eraf te bijten. Sommige bijters liggen op hun rug, en gebruiken de ene poot om de andere vast te houden tijdens het verzorgingsproces. Maar de meeste honden hebben menselijke hulp nodig.

Bij alle pups moeten de nagels worden geknipt als ze tussen de acht en twaalf weken oud zijn. Alleen de scherpe punt wordt van de nagels afgeknipt. Dit gaat het beste met een nagelknipper die als een guillotine werkt Nagelschaartjes die de nagels tussen twee bladen afsnijden kunnen pijn veroorzaken bij nagels die dik zijn, zoals op latere leeftijd het geval is.

Binnenin de nagel bevindt zich levend weefsel, en dat bloedt en doet pijn als het per ongeluk wordt stukgeknipt. In glanzend witte nagels kun je het goed zien en vermijden, maar bij zwarte nagels is de levende kern onzichtbaar. Alle nagels die bij het lopen gewicht dragen ondervinden slijtage, maar hubertusklauwen hebben activiteit noch functie, zodat ze het meest in de gaten gehouden moeten worden – vooral bij rassen als de Pekinees waar ze vaak rondgroeien tot ze de huid doorboren en naar binnen dringen. Alle nagels moeten maandelijks worden geïnspecteerd en verzorgd.

94. Waarom laten mijn mensen mij geen lichaamsbeweging nemen? Ze zeggen dat ik niet van mijn lijn af mag voordat ik volwassen ben.

Mensen maken zich vaak overbodig zorgen dat een pup zichzelf schade zal berokkenen als hij op jonge leeftijd te veel lichaamsbeweging krijgt Zolang deze activiteiten niet extreem zijn, is er geen reden waarom hij niet van de lijn mag om zich over te geven aan typisch puppy-achtige baldadigheid. Wolvenjongen doen dit ook, en ondervinden er geen nadeel van.

Er is een voorzichtige uitzondering en die betreft reusachtige, snelgroeiende rassen als Sint Bernhard en Deense doggen. Deze rassen groeien onnatuurlijk snel. Veel mensen denken ten onrechte dat deze honden geen ontlijnde lichaamsoefening mogen hebben totdat ze volwassen zijn. Dat is niet waar. Hun snelle groei maakt hen kwetsbaar voor beenderproblemen, maar vermijding van lichaamsbeweging is niet het juiste antwoord. Deze honden hebben een evenwichtig dieet nodig met niet te veel maar ook niet te weinig calcium en fosfor. Vlees bevat veel fosfor en weinig calcium. Fosfor verhindert de opname van kalk in de botten waar het zo noodzakelijk is, dus een fosforrijk dieet is slecht voor alle honden maar vooral voor de snelst groeiende. Een dieet dat net iets meer kalk dan fosfor bevat, gecombineerd met vitamine D, zorgt voor een goede botontwikkeling. Zolang een pup goed gevoed wordt, kunnen zelfs reuzerassen dagelijks van hun lijn af om een redelijke hoeveelheid lichaamsbeweging te nemen.

95. Ik heb wormen en die bezorgen mij jeuk aan mijn achterwerk. Hoe ben ik eraan gekomen en hoe kom ik er weer af?

Lintwormsegmenten veroorzaken een jeukend achterwerk doordat ze naar binnen en naar buiten kruipen en daarbij irritatie opwekken. Andere bij honden voorkomende wormen zoals rond-, mijnwormen en zweepwormen blijven gewoonlijk dieper in het lichaam, waar ze aanzienlijke schade kunnen veroorzaken maar geen jeuk.

Om gastheer van een lintworm te worden moet een hond een worme-eitje nuttigen. Dit gebeurt meestal door het naar binnen werken van een vlo die al zo’n eitje bij zich draagt Ongekookte vis kan een bron van lintwormen zijn, en ook in slachtafval van schapen, geiten, varkens, rundvee en zelfs kangoeroes kunnen zich lintwormeitjes bevinden. In de ingewanden ontwikkelt het ei zich tot een volwassen worm die, als het de gewone door vlooien overgebrachte soort is, met eitjes gevulde segmenten loslaat die zich uit de anus van de hond naar buiten wurmen. Eenmaal in de buitenwereld worden deze eitjes gegeten door vlooielarven, de larven worden vlooien, de hond krijgt deze bij het likken van zijn pels naar binnen, en de levenscyclus van de lintworm begint aan een nieuwe ronde.

Andere wormsoorten zijn of uit het leefmilieu van de hond afkomstig of ze zijn een cadeautje van de moeder aan de nog ongeboren pups. Ze veroorzaken zelden anale irritatie, maar soms worden ze opgebraakt of uitgepoept. Alle wormen kunnen worden geëlimineerd door geregelde wormenkuren en regelmatig ontvlooien. Drachtige teefjes moeten vaak tegen wormen worden behandeld, puppy’s moeten die behandeling enkele malen in de eerste paar weken van hun leven ondergaan, en alle andere honden ten minste tweemaal per jaar.

96. Waar komen al die kruipers die het heerlijk vinden om op en in mijn huid te leven, eigenlijk vandaan?

Mijten, luizen en vlooien komen van andere dieren, niet noodzakelijkerwijs alleen van honden. Heel jonge, oude en minder gezonde honden hebben het meeste last van deze zwartrijders. Demodex-mijten worden door de moeder vl ak na de geboorte overgebracht op haar pups; ze bevinden zich in de Haarfollikels van veel gezonde honden, maar in kortharige rassen als dobermanns en buil terriërs vermenigvuldigen zij zich bijzonder snel en kunnen voor vervelende huidproblemen zorgen. Het is vermoedelijk een niet goed functionerend afweersysteem van de hond dat deze diertjes toestaat zich zo snel te vermenigvuldigen, en daarom helpt routinematige behandeling met antiparasietenshampoo ook niet goed. Krachtiger middelen zijn vereist Schurftmijten kunnen worden overgenomen van andere dieren, waaronder ook andere honden. Vossen zijn een algemene bron (en in Australië de wombats), en naarmate vossen steeds meer verstedelijken neemt het aantal schurftmijtgevallen bij honden toe. Deze mijten graven zich diep in de huid in, hetgeen de reden vormt waarom insektenbestrijdende shampoos meerdere weken achter elkaar moeten worden gebruikt Bijtende en zuigende luizen zijn ook een moederlijke gift Ze duiden op een slechte hygiëne; ze leven op het huidoppervlak en kleven hun glimmende eitjes aan de haren vast. Ze kunnen net als vlooien makkelijk worden bestreden met een insektenbestrijdende shampoo of spray.

97. Hoe kan ik het beste mijn angst en paniek bij het bezoeken van de dierenarts onder controle houden?

De eerste indruk bepaalt alle latere, en daarom is het heel vervelend dat de allereerste keer dat een hond bij de dierenarts komt gewoonlijk is om een injectie te krijgen. Dit is een onvermijdelijke onaangenaamheid, dus verder moet het bezoek zo plezierig mogelijk worden gemaakt.

Vaak is de hond al bang omdat hij net voor het eerst van zijn leven in een auto heeft gereden, er mensen om hem heen zijn die hij niet kent, en hij van andere dieren geluiden waarneemt die duiden op ongemak of gevaar. In het beste geval heeft de dierënarts een schoon terreintje waar de pup kan worden neergezet om weer wat stevig op de trillende pootjes te komen. Hij zal waarschijnlijk meteen zijn blaas willen ledigen, en als hij bovendien een snoepje ontvangt om aan te snuffelen en van te smullen, is de eerste indruk toch tamelijk positief.

Mensen brengen vaak hun eigen angst voor dokters- of tandarts-bezoek op hun hond over. Zelfs heel jonge pups zijn zeer gevoelig voor de manier waarop mensen zich gedragen. Hondebezitters maken zich vaak onnodig zorgen dat de dierenarts hun zal vertellen dat die nieuwe pup maar niks is, helemaal vol zit met parasieten, vier linkervoeten heeft of in feite een vermomde rat is. Zij vrezen ook dat de pup bang zal zijn of pijn zal lijden. De jeugdige pup pikt die gevoelens van zijn eigenaar feilloos op en wordt op zijn beurt ook nerveus. Mensen moeten zich zo ontspannen mogelijk gedragen als ze met hun hond naar de dierenarts gaan. Eenmaal op de onderzoektafel moet de hond op zijn eigen niveau worden benaderd. Hij moet in staat zijn naar de dokter toe te lopen en hem te onderzoeken. Wanneer dit heeft plaatsgevonden worden de rollen omgedraaid en onderzoekt de dokter de hond. Sommige honden vinden injecties pijnlijker dan andere. Rassen als labradors hebben vaak nauwelijks in de gaten dat er iets gebeurd is, terwijl Cavalier King Charles spaniels moord en brand schreeuwen alsof het einde der wereld daar is. Aangezien de meeste honden zich niet op twee dingen tegelijk kunnen concentreren, is dit het juiste moment om de aandacht met een versnapering af te leiden. De injectie wordt toegediend juist als de pup bezig is zijn nieuwverworven snoepje te besnuffelen of op te eten. Als deze eerste gang naar de dierenarts prettig is, zijn toekomstige bezoeken makkelijker. Thuis kunnen mensen de bek van de hond openen, in z’n oren gluren, tussen z’n vacht neuzen, zijn staart optillen en hem op andere dierenartsachtige wijze ‘onderzoeken’. Deze gewenning is heel belangrijk, want makkelijke honden worden grondiger onderzocht, waardoor de diagnose sneller en makkelijker gesteld kan worden.

98. Ik heb nog nooit een hondsdolle hond ontmoet. Is die vaccinatie de pijn wel waard?

Jazeker. Twintig jaar geleden kwam hondsdolheid nog vrij regelmatig voor. Het is juist die effectieve vaccinatie waardoor de ziekte thans in grote delen van de wereld praktisch niet meer voorkomt Waar vaccinatie niet als routine wordt uitgevoerd blijft hondsdolheid een oorzaak van ziekte en dood.

De waarde van een routinematige vaccinatie tegen rabiës in plaatsen waar het virus voorkomt ligt voor de hand. Inenting beschermt honden zowel als mensen. Maar er zijn vele andere ziekten, lokaal of nationaal, waartegen een hond kan worden beschermd. Leptospirose wordt overgebracht door ratte-urine. Ieder jaar sterven er mensen en honden aan, maar vaccinatie kan het makkelijk voorkomen. Parvovirus kwam bij honden niet voor tot in de late jaren zeventig, toen het plotseling overal ter wereld toesloeg en complete nesten uitroeide. Ook dit kan makkelijk worden beheerst met behulp van vaccinatie. Datzelfde geldt voor het hepatitis-virus en voor de minder belangrijke maar toch nog lastige kennelhoest Bescherming tegen al deze ziektes wordt gegeven in een enkel samengesteld vaccin. Bij ziektes die in een bepaalde regio heersen kan het risico ook worden verminderd door vaccinatie. Bordatelle, een kinkhoestachtige kennelhoest, en andere infecties die per seizoen of per regio optreden kunnen door routine-vaccinaties worden voorkomen. Het komt allemaal neer op de vraag wat wenselijker is, preventie of genezing. Vandaag de dag kiezen verstandige honden en mensen het eerste.

99. Mijn neus is soms nat en soms droog. Maakt dat iets uit?

Helemaal niet. De toestand van de neus is afhankelijk van wat de hond doet of zojuist heeft gedaan, alsmede van weer en klimaat Slapende honden hebben vaak een droge neus; bij het ontwaken rekken ze zich gewoonlijk uit en likken vervolgens de neus. Een natte neus is nuttig omdat geurmoleculen in het vocht gevangen raken, en vervolgens worden geïnhaleerd in de neusholte zelf of in het vomeronasaal orgaan waar seksgeuren worden geanalyseerd. Als honden hun lichaamsoefeningen doen zijn hun neuzen gewoonlijk nat, omdat lichaamsbeweging voor de huishond het equivalent is van jagen, waarbij het vermogen tot ruiken op z’n best moet zijn.

Honden kunnen niet zweten zoals mensen, en bij warm weer kan het bezit van een vacht heel hinderlijk zijn. Hijgen elimineert overtollige warmte en vocht, en ook hier kan de neus enigszins helpen. Vocht op een natte neus verdampt, en het lichaamsdeel zelf is heet of koud al naar gelang de omgevingstemperatuur. Hetzelfde geldt binnenshuis. De enige omstandigheid waaronder de toestand van de neus belangrijk is, is als de hond koorts heeft. Een koude, natte neus duidt doorgaans op de afwezigheid van koorts. Een hete, droge neus kan normaal zijn, maar kan ook op een hoger dan normale lichaamstemperatuur wijzen. Het is alleen belangrijk als de hond andere tekenen van ziekte vertoont.

100. Ik vind het vreselijk om medicijnen in te nemen. Wat is de minst vervelende manier om dat te doen?

Medicijnopname door middel van een injectie is de betrouwbaarste manier en, vreemd genoeg, vaak ook de minst hinderlijke. In bepaalde gevallen, zoals suikerziekte, is het ook de enige manier waarop medicijn kan worden toegediend. Insuline-injecties worden gegeven met een heel dunne naald onder de huid van de nek, een van de minst gevoelige delen van het lichaam. Omdat het deel uitmaakt van de dagelijkse routine en niet bijzonder schokkend is, trekken de meeste honden zich er niets van aan. Veel mensen hebben een diepgewortelde afkeer van naalden. Ze willen op die manier geen medicamenten toegediend krijgen en daarom haten ze ook het idee om zelf op die manier medicijnen te verstrekken. Daarom zitten de meeste middelen in vloeistof, capsule of tablet. Menselijke voorkeuren worden echter niet noodzakelijkerwijs gedeeld door hondachtigen. Sommige honden vinden het oraal innemen van medicijnen de gemeenste marteling die mensen voor hen hebben uitgevonden. Ze klemmen hun kaken stevig dicht, en als ze al bereid zijn de bek te openen dan willen ze die nog wel eens sluiten rond de vingers die de medicijn toedienen. Vloeistoffen kunnen nog moeilijker zijn, vooral als ze de hondebek ingevoerd worden met een lepel. Plastic spuitjes zijn in zo’n geval handig. Het met de medicinale vloeistof gevulde spuitje wordt voorzichtig leeggespoten in de hondebek, waarbij er goed op wordt gelet dat er niets in de luchtpijp terechtkomt. Capsules en pillen leveren weer andere moeilijkheden op. Vooral kleine honden schijnen merkwaardige ruimten in hun bek te bezitten, waarin ze pillen urenlang kunnen verbergen alvorens ze uit te spugen. Speciale plastic pillenduwers kunnen worden gebruikt, maar die methode kan gevaarlijk zijn. De voorkeur gaat uit naar het verstoppen van de medicijn. Met stukjes vlees doe je wonderen, evenals met brokjes kaas, hoewel sommige antibiotica niet samen met zuivelprodukten gegeven moeten worden. Als een hond niet eet maar toch zijn medicijn moet hebben, is er geen alternatief dan zijn bek te openen, kop achterover, en het gehate object zover mogelijk in de slokdarm te mikken. Vervolgens houden wij de bek dicht en masseren de keel. Droge pillen kunnen worden gesmeerd met plantaardige olie. Ook kan men een paar druppels water in de dichtgehouden bek spuiten. Een lik over de neus betekent dat het medicijn naar binnen is. Omdat honden altijd op bevel moeten ‘komen’, dienen mensen dit bevel nimmer te geven voor iets onplezierigs als het toedienen van een pil.

101. Is er leven na de dood?

Aan deze vraag moet eerder een theoloog te pas komen dan een dierenarts. Er is een uniek verschil tussen het sterven van mensen en het sterven van honden, namelijk het feit dat actieve euthanasie bij de eersten zelden, en bij de laatste vaak wordt toegepast. Omdat zoveel honden zolang leven, zijn mensen in toenemende mate gedwongen om de beslissing over het tijdstip waarop de hond moet sterven zelf te nemen.

De dood zelf is heel vredig. De hond krijgt een verdovingsmiddel en valt in slaap. Tijdens die slaap stopt zijn hart Dan, afhankelijk van waar hij heeft gewoond en wat zijn mensen willen, wordt hij gewoonlijk gecremeerd of begraven.

In landen met een joods-christelijke traditie denken mensen vaak dat er voor hen wel een leven na de dood is, en voor de honden niet. Een onderzoek toonde aan dat een op de vijf gelooft in een leven na de hondedood, terwijl ruim tweemaal zoveel voor zichzelf in een leven na de dood geloofden. In andere delen van de wereld bestaan andere opinies. In Japan toonde een onderzoek aan dat gelijke aantallen mensen in het bezit van een ziel bij de mens alleen, en in het bezit van een ziel bij mens en hond geloven. Het belangrijkste voordeel dat de hond op dit punt boven de mens heeft is dat hij zich er tijdens zijn leven niet druk over maakt Hij leeft naar het einde van zijn natuurlijke bestaan toe met waardigheid, en sterft zonder enig antwoord te verwachten. Maar veel mensen die in een leven na de dood geloven hopen dat, als zij er uiteindelijk arriveren, hun honden daar al zullen wachten.

Einde

Nu zijn we aan het einde gekomen van dit artikel. Ik hoop dat ik je heb kunnen helpen met het maken van de juiste keuze. Zo niet, dan hoor ik dat graag in de comments hieronder. Ook als je iets aan dit artikel hebt gehad, hoor ik dat graag.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *